Bốn ngày là khoảng cách giữa việc Cục Điều tra Liên bang (FBI) phát hiện ra một kế hoạch ám sát Tổng thống Mỹ tại sự kiện thể thao ngay trên bãi cỏ phía Nam Nhà Trắng, và thời điểm sự kiện đó thực sự diễn ra. Đó không phải là khoảng thời gian dư dả để ngăn chặn một nhóm đã âm thầm tích lũy vũ khí, drone và thiết bị nổ suốt cả tháng trước đó. Bản cáo trạng liên bang công bố tại Ohio hôm thứ Năm cho tám người đàn ông, vì vậy, không chỉ là một chiến thắng truyền thông của cơ quan hành pháp — nó là lời nhắc rằng ranh giới giữa "vụ tấn công bị ngăn chặn" và "thảm kịch quốc gia" mỏng hơn nhiều so với những gì công chúng muốn tin.
Bốn ngày là khoảng cách giữa một kế hoạch bắn tỉa bị chặn đứng và một thảm kịch quốc gia.
Bốn ngày cân não và một kế hoạch hai lớp
Theo AP News, cơ quan hành pháp chỉ biết đến khả năng xảy ra vụ tấn công vào ngày 10/6, đúng bốn ngày trước khi sự kiện UFC Freedom 250 khai mạc ngay tại Nhà Trắng. Điều đáng nói không phải là tốc độ phản ứng, mà là cấu trúc của kế hoạch: theo Washington Examiner, nhóm này dự tính thả drone mang chất nổ để gây hoảng loạn và buộc đám đông di tán, sau đó dẫn dòng người tháo chạy về phía một nhóm bắn tỉa đã bố trí sẵn. Đây là một kỹ thuật khủng bố hai lớp — dùng hoảng loạn làm công cụ dẫn dụ mục tiêu vào tầm bắn — chứ không phải một vụ nổ súng ngẫu hứng.
Giám đốc FBI Kash Patel, theo WKRN News 2, cho biết cơ quan này biết đến kế hoạch thông qua các đoạn chat trên Signal, và đã phát biểu rằng chiến dịch đa tiểu bang đã ngăn chặn hoàn toàn các cuộc tấn công bị lên kế hoạch. Nhưng chính chi tiết "đa tiểu bang" đó lại là điều đáng lo: nhóm nghi phạm không tập trung ở một nơi, mà rải ra khắp Ohio, Missouri, Nebraska, California và Washington, điều mà theo Fox News khiến việc phối hợp bắt giữ đồng thời trở thành một bài toán hậu cần phức tạp cho lực lượng liên bang.
Từ nhóm chat TikTok đến bệ phóng ám sát
Cơ chế hình thành của nhóm này cho thấy một kiểu cực đoan hóa rất đặc trưng của thời đại mạng xã hội. Theo LiveNOW from FOX, các nghi phạm phối hợp qua Signal, Discord và một nhóm chat TikTok, những nền tảng vốn được thiết kế cho giải trí và nhắn tin riêng tư, không phải cho lập kế hoạch quân sự. Fox News ghi nhận nhóm chat TikTok này có tên "Vanguard of the Old", phản ánh một hệ tư tưởng chống chính quyền pha trộn với mong muốn "phá bỏ để xây lại" nước Mỹ.
Từ tháng 5, theo MiddleEasy, nhóm bắt đầu gom tiền, súng, đạn, áo giáp, chất nổ, drone và thiết bị y tế, đồng thời phân chia thành viên theo cấp độ cam kết — một mô hình tổ chức gợi nhớ đến cấu trúc tế bào của các nhóm dân quân vũ trang từng bị FBI theo dõi từ sau vụ bạo loạn Đồi Capitol năm 2021. Người đầu tiên bị điều tra, Tycen C. Proper, 19 tuổi, ở Danville, Ohio, ban đầu là đầu mối để đưa Chandler D. Scaggs — nghi phạm được giao vai trò bắn tỉa — đến Washington. Theo inkl, sau khi Proper bị bắt, Scaggs vẫn tìm cách sắp xếp phương tiện khác để tiếp tục tham gia, một chi tiết cho thấy mạng lưới này có khả năng tự tái tổ chức ngay cả khi mất một mắt xích chủ chốt.
Danh sách mục tiêu được cáo buộc — Tổng thống Donald Trump, Phó Tổng thống JD Vance, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và tỷ phú Elon Musk — cho thấy động cơ không đơn thuần là chống một cá nhân, mà là một cuộc tấn công biểu tượng nhằm vào toàn bộ giới lãnh đạo chính trị và kinh tế mà nhóm này coi là cấu trúc quyền lực cần lật đổ. Đáng chú ý, Washington Examiner ghi nhận ông Netanyahu cuối cùng không đến dự sự kiện, một chi tiết nhỏ nhưng cho thấy kế hoạch tấn công dựa trên thông tin dự kiến về lịch trình yếu nhân, chứ không phải xác nhận chắc chắn.
Khủng bố nội địa có được áp dụng công bằng?
Vụ án Ohio không xảy ra trong khoảng không chân không về chính sách. Nó diễn ra chỉ vài tháng sau khi Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ), dưới chỉ đạo tăng cường chống khủng bố nội địa và bạo lực chính trị có tổ chức của Tổng thống Trump, truy tố mười lăm nhà hoạt động tại Minnesota. Theo Al Jazeera, công tố viên liên bang Daniel Rosen công bố cáo trạng nhằm vào các thành viên bị cho là thuộc antifa, những người bị buộc tội âm mưu cản trở nhân viên liên bang và tổ chức các cuộc phong tỏa quanh cơ sở của Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) tại Minnesota.
Sự tương phản đáng để mổ xẻ: một nhóm bị cáo buộc lên kế hoạch bắn tỉa tổng thống tại Ohio, nhóm khác bị cáo buộc cản trở hoạt động di trú tại Minnesota — cả hai đều bị gắn nhãn "khủng bố nội địa", nhưng mức độ nguy hiểm cụ thể (vũ khí thật, kế hoạch ám sát cụ thể so với biểu tình có tổ chức) khác nhau rất xa. Đây chính là điểm mà các tổ chức nhân quyền như Human Rights Watch từng cảnh báo: nhãn "khủng bố" có thể bị áp dụng không đồng đều, tùy thuộc vào việc đối tượng bị nhắm đến thuộc phía chính trị nào. Trường hợp vụ án nhà thờ Minnesota — nơi nhà báo Don Lemon từng bị truy tố rồi một phần cáo buộc bị hủy vì sai sót điều tra — là lời nhắc rằng các cáo trạng chính trị hóa có thể sụp đổ khi bị kiểm tra kỹ.
Điều đó không có nghĩa vụ án Ohio là ngụy tạo. Bằng chứng vật chất — tiền, vũ khí, drone, huấn luyện xạ kích — là cụ thể và có thể kiểm chứng trước tòa, khác với các cáo buộc mang tính tổ chức biểu tình ở Minnesota. Nhưng công chúng có quyền đặt câu hỏi liệu khung pháp lý "khủng bố nội địa" đang được áp dụng dựa trên mức độ nguy hiểm thực sự, hay dựa trên việc ai là mục tiêu bị đe dọa.
Lỗ hổng drone chưa được vá sau Đồi Capitol
Sự kết hợp giữa drone và súng bắn tỉa trong kế hoạch này không phải là ngẫu nhiên. Theo Saigon Sentinel, một hồ sơ tòa án của FBI mới được giải mật cho thấy nhóm nghi phạm không chỉ nhắm vào Nhà Trắng mà còn có bất bình liên quan đến các trung tâm dữ liệu và hồ sơ Epstein, phản ánh một mớ hỗn tạp các thuyết âm mưu chống chính quyền chứ không phải một mục tiêu chính trị đơn lẻ. Từ sau vụ bạo loạn Đồi Capitol ngày 6/1/2021, các cơ quan an ninh liên bang đã siết chặt bảo vệ các tòa nhà chính phủ, nhưng khoảng trống pháp lý về drone trong không phận dân sự vẫn chưa được giải quyết — hiện Quốc hội Mỹ vẫn đang thảo luận quy định mới về vấn đề này.
Vụ Ohio cho thấy chính khoảng trống đó là điểm yếu thực sự: một sự kiện giải trí công khai như UFC, có yếu nhân tham dự, tạo ra một môi trường lý tưởng để kết hợp drone và vũ khí tầm xa mà không cần đột nhập vòng an ninh truyền thống. Nếu không có Signal chat bị lộ, không rõ liệu Cơ quan Mật vụ và FBI có kịp phát hiện kế hoạch trước giờ G hay không.
Vì sao cộng đồng người Việt tại Washington không thể xem đây là chuyện của người khác
Cộng đồng người Việt tại vùng Washington, Bắc Virginia và Maryland — nơi có mật độ nhân viên liên bang, cựu quân nhân và người làm việc trong ngành an ninh gốc Việt cao hơn hầu hết các khu vực khác của nước Mỹ — có lý do cụ thể để theo sát vụ án này. Nhiều gia đình người Việt tại khu vực này có con em phục vụ trong quân đội, cảnh sát liên bang hoặc các cơ quan an ninh, những người có thể trực tiếp tham gia bảo vệ các sự kiện công cộng có yếu nhân tương tự trong tương lai. Một kế hoạch tấn công nhằm vào chính sự kiện diễn ra ngay trên bãi cỏ Nhà Trắng — biểu tượng an ninh cao nhất của nước Mỹ — đặt ra câu hỏi trực tiếp về mức độ an toàn của mọi sự kiện công khai có sự tham gia của quan chức cấp cao, từ các buổi vận động chính trị đến các sự kiện cộng đồng có sự hiện diện của dân biểu, nghị sĩ gốc Việt.
Ngoài ra, việc Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu nằm trong danh sách mục tiêu cũng khiến vụ án này chạm đến mối lo ngại rộng hơn về an ninh cho các nguyên thủ nước ngoài khi thăm Mỹ — một vấn đề có liên quan trực tiếp đến cộng đồng gốc Việt làm việc trong ngành ngoại giao, lễ tân nhà nước hoặc tổ chức sự kiện chính trị tại thủ đô.
Bản cáo trạng không phải là điểm kết
Bộ Tư pháp Mỹ, theo MiddleEasy, nhấn mạnh rằng bản cáo trạng chỉ chứa các cáo buộc, và mọi bị cáo được xem là vô tội cho đến khi bị chứng minh có tội ngoài mọi nghi ngờ hợp lý. Đó là nguyên tắc pháp lý cần được tôn trọng nghiêm ngặt, đặc biệt khi tám bị cáo phải đối mặt với mức án tối đa là tù chung thân cho tội danh âm mưu giết người, theo AP News.
Nhưng nguyên tắc suy đoán vô tội không xóa đi thực tế đã được xác lập: một nhóm người, được cho là hoạt động phần lớn qua ứng dụng nhắn tin mã hóa, đã tiến đến rất gần việc thực hiện một vụ tấn công có khả năng gây thương vong hàng loạt tại một trong những địa điểm được bảo vệ nghiêm ngặt nhất trên thế giới. Việc chỉ bốn ngày ngăn cách giữa phát hiện và thời điểm dự kiến xảy ra vụ tấn công không nên được xem là một câu chuyện thành công đơn giản của lực lượng hành pháp — nó là minh chứng cho thấy mạng lưới giám sát cực đoan bạo lực trong nước của Mỹ vẫn đang chạy sau, không chạy trước, các nhóm dân quân tự tổ chức qua mạng xã hội. Cho đến khi có quy định drone rõ ràng hơn và một khung pháp lý "khủng bố nội địa" được áp dụng nhất quán bất kể mục tiêu chính trị của kẻ bị buộc tội là ai, vụ án Ohio nên được xem là một lời cảnh báo còn để ngỏ, hơn là một chương đã khép lại.
Đọc các bản tin gốc tại các liên kết nguồn bên dưới.