Một chủ tiệm nail nhỏ ở khu Annandale, tự đóng bảo hiểm y tế qua Marketplace vì không có bảo hiểm từ chủ lao động, mở hóa đơn phí bảo hiểm tháng đầu năm 2026 và thấy số tiền gần như tăng gấp đôi so với năm trước. Đó không phải chuyện cá biệt. Rất nhiều gia đình gốc Việt làm nghề tự doanh — from tiệm nail, tiệm ăn, đến dịch vụ sửa xe — ở Bắc Virginia đang mua bảo hiểm qua Marketplace vì đây là lựa chọn duy nhất họ có.
Nguyên nhân nằm ở Washington, không phải Richmond. Các khoản trợ cấp phí bảo hiểm liên bang được mở rộng từ năm 2021 theo Đạo luật Kế hoạch Giải cứu Mỹ và gia hạn năm 2022 qua Đạo luật Giảm Lạm phát đã hết hạn cuối năm 2025 mà Quốc hội không gia hạn tiếp. Hậu quả là phí bảo hiểm Marketplace tại Virginia tăng trung bình 75%, và khoảng 100.000 người Virginia đã mất bảo hiểm ngay từ cuối năm 2024 khi các khoản trợ cấp bắt đầu bị siết lại. Theo dữ liệu tổng hợp của KFF Health News, số ca hủy bảo hiểm ở Virginia đã tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm trước — một trong những mức tăng mạnh nhất trong cả nước.
150 triệu USD chỉ là giải pháp giảm sốc, không phải phục hồi hoàn toàn khoản trợ cấp đã mất.
Virginia phản ứng bằng ngân sách, không phải khẩu hiệu
Trong ngân sách hai năm vừa được lưỡng viện lập pháp Virginia thông qua, 150 triệu USD được dành riêng để lập một chương trình trợ giá cấp tiểu bang, cộng thêm vào các trợ cấp liên bang còn lại. Theo ông Keven Patchett, giám đốc Sở Giao dịch Bảo hiểm Y tế Virginia (Virginia Health Benefit Exchange), số tiền này dự kiến giúp giảm phí hằng tháng cho khoảng 200.000 người Virginia có thu nhập hộ gia đình từ 138% đến 250% mức chuẩn nghèo liên bang — cụ thể là từ 22.025 đến 39.900 USD một năm cho cá nhân, và từ 45.540 đến 82.500 USD cho gia đình bốn người.
Đây là mức thu nhập khá phổ biến trong cộng đồng tiểu thương gốc Việt: đủ để không được Medicaid, nhưng không đủ để gánh phí bảo hiểm thương mại đầy đủ. Vấn đề là số tiền này còn xa mới đủ. Chính Sở Giao dịch Bảo hiểm Y tế Virginia thừa nhận cần khoảng 234 triệu USD mỗi năm để bù đắp toàn bộ phần trợ cấp liên bang đã mất — nghĩa là 150 triệu USD chỉ là giải pháp giảm sốc, không phải phục hồi hoàn toàn.
Ai nên chú ý và làm gì
Kỳ đăng ký mở bắt đầu ngày 1/11, và trợ giá tiểu bang sẽ hiển thị song song với trợ cấp liên bang khi người dân chọn gói bảo hiểm. Với những ai đã bỏ bảo hiểm vì phí quá cao, đây là lúc kiểm tra lại: mức trợ giá mới có thể đưa phí về mức chấp nhận được. Sở Giao dịch dự kiến triển khai chiến dịch truyền thông qua các đại lý bảo hiểm (navigator) và mạng xã hội để tiếp cận người từng rời bỏ hệ thống — điều đáng lưu tâm với cộng đồng gốc Việt, nơi thông tin về phúc lợi công thường lan chậm hơn nếu không có kênh tiếng Việt cụ thể.
Bối cảnh lớn hơn cũng đáng lo: mạng lưới an sinh liên bang đang căng thẳng trên nhiều mặt, từ y tế đến trợ cấp thực phẩm. Chương trình SNAP liên bang, phục vụ khoảng 42 triệu người Mỹ, cũng từng bị gián đoạn kinh phí trong năm ngân sách này, buộc một số tiểu bang phải tự bỏ ngân sách địa phương ra bù đắp — cùng logic mà Virginia đang áp dụng cho bảo hiểm y tế: tiểu bang tự gánh phần liên bang bỏ lại, nhưng không thể gánh hết.