Ngành kinh doanh hemp ở Texas — từ các tiệm bán lẻ nhỏ đến những chuỗi cửa hàng CBD mọc lên khắp Houston, Austin và các thành phố lớn — đang bị đặt trước một lựa chọn khó: bỏ ra hàng chục nghìn USD để tiếp tục hoạt động hợp pháp, hoặc đóng cửa. Đây không phải là câu chuyện xa xôi với cộng đồng người Việt tại Texas: nhiều tiệm nail, tiệm tạp hóa và cửa hàng tiện lợi do người gốc Việt làm chủ đã mở thêm mảng bán sản phẩm CBD và hemp trong vài năm qua như một nguồn thu phụ, và chính họ là nhóm chịu tác động trực tiếp nhất từ đợt siết luật này.
Câu hỏi không phải ủng hộ hay phản đối luật, mà là khoản phí chục nghìn USD có còn hợp lý khi tòa vẫn chưa ra phán quyết cuối.
Chi phí tuân thủ tăng vọt
Theo quy định mới, phí cấp phép hàng năm cho nhà sản xuất hemp tăng từ 258 USD lên 10.000 USD mỗi cơ sở — một mức tăng mà chủ tịch Hiệp hội Hemp Business Council Texas so sánh còn cao hơn phí 3.000 USD mà các nhà chưng cất rượu phải trả mỗi hai năm cho Ủy ban Kiểm soát Đồ uống Có cồn Texas, dù quy mô kinh doanh của họ thường lớn hơn nhiều. Trên toàn bang, có hơn 9.100 điểm bán lẻ đã đăng ký bán sản phẩm hemp tiêu dùng — tức là số lượng cửa hàng nhỏ có thể bị đội chi phí vượt xa khả năng chi trả là rất lớn, chưa kể riêng tại Austin đã có 93 cơ sở kinh doanh hemp-THC theo hồ sơ của cơ quan y tế bang.
Cấm bán, không cấm sở hữu — và khoảng xám pháp lý
Điểm mấu chốt khiến giới kinh doanh hemp phản ứng mạnh là quy định mới đổi cách đo lượng THC: thay vì chỉ tính Delta-9 THC như luật hemp năm 2019, cơ quan y tế bang giờ tính luôn cả THCA — hợp chất chỉ chuyển hóa thành chất gây say khi bị đốt hoặc hun nóng. Cách tính này khiến hầu hết hoa hemp và joint cuộn sẵn trở thành sản phẩm không đạt chuẩn, dù luật hemp gốc chưa hề thay đổi. Một liên minh doanh nghiệp hemp đã đệ đơn kiện hai cơ quan bang, cho rằng cơ quan hành chính không có quyền viết lại định nghĩa luật mà chính cơ quan lập pháp đã ban hành năm 2019 — một tranh chấp về ranh giới quyền lực giữa nhánh hành pháp và lập pháp, chứ không đơn thuần là chuyện y tế công cộng.
Tòa án đã can thiệp, nhưng chưa xong
Một thẩm phán tại Quận Travis đã chặn một phần quy định mới vào đầu tháng 5, cho thấy cuộc chiến pháp lý này còn lâu mới ngã ngũ — nghĩa là các chủ tiệm hemp, kể cả những người gốc Việt đang cân nhắc đầu tư vào mảng này, phải tính đến rủi ro rằng luật có thể còn thay đổi sau ngày 31/7. Trong khi đó, đồ uống và thực phẩm chứa THC — mảng đang phát triển nhanh tại các chuỗi bán lẻ lớn — nói chung không bị ảnh hưởng trực tiếp bởi lệnh cấm sản phẩm hút, miễn là đáp ứng yêu cầu đóng gói và kiểm nghiệm mới.
Vì sao bang can thiệp
Lý do bang đưa ra cho việc siết luật không chỉ là kiểm soát thị trường: số ca gọi đến trung tâm chống độc của bang liên quan đến cannabis đã tăng từ 923 lên 2.592 lượt trong giai đoạn 2019-2024, phần lớn liên quan đến nghi ngờ ngộ độc ở trẻ dưới năm tuổi và thanh thiếu niên — một dữ liệu mà giới lập pháp dùng để biện minh cho việc siết chặt, dù ngành hemp cho rằng biện pháp đúng là kiểm soát bao bì và độ tuổi mua hàng, không phải cấm cả một dòng sản phẩm.
Điều cần theo dõi
Với các chủ doanh nghiệp gốc Việt đang kinh doanh trong lĩnh vực này, câu hỏi thực tế không phải là ủng hộ hay phản đối luật, mà là: khoản đầu tư 5.000 đến 10.000 USD phí cấp phép có còn hợp lý khi tòa án vẫn chưa ra phán quyết cuối cùng, và khi Quốc hội liên bang đã thông qua lệnh cấm sản phẩm hemp gây say trên toàn quốc dự kiến có hiệu lực vào tháng 11. Trong lúc chờ các vụ kiện được giải quyết, lựa chọn an toàn nhất có thể là chuyển hướng sang mảng đồ uống và thực phẩm — phân khúc ít rủi ro pháp lý hơn — hoặc tạm ngưng mở rộng cho đến khi bức tranh pháp lý rõ ràng hơn.