Đòn bẩy quan sát thực tế nhất là giá xăng tại cây bơm và biến động thị trường chứng khoán.
Tiền lệ đã từng có
Đây không phải lần đầu Washington và Tehran rơi vào vòng xoáy trả đũa quân sự. Trước vòng leo thang hiện tại, Saigon Sentinel từng ghi nhận Mỹ không kích Iran sau một vụ tấn công bằng drone nhằm vào tàu hàng tại eo biển Hormuz — cho thấy khu vực này đã nhiều lần trở thành điểm châm ngòi xung đột chứ không phải sự cố đơn lẻ. Lệnh ngừng bắn đạt được vào tháng 6 được kỳ vọng chấm dứt chu kỳ đó, nhưng theo CGTN, thỏa thuận này đã sụp đổ chỉ khoảng một tuần trước khi các cuộc không kích hiện tại nối tiếp nhau đêm thứ bảy.
Cơ chế đẩy giá dầu và thị trường
Điều khiến vòng leo thang này khác biệt là nó diễn ra ngay tại tuyến hàng hải chiến lược nhất của ngành dầu mỏ toàn cầu. Theo BBC, khoảng một phần năm lượng dầu và khí thiên nhiên hóa lỏng của thế giới từng đi qua eo biển Hormuz, và người đứng đầu Cơ quan Năng lượng Quốc tế đã lên tiếng lo ngại về nguồn cung năng lượng toàn cầu. Ngay khi tin tức leo thang lan ra, Devdiscourse ghi nhận giá dầu tăng vọt và thị trường chứng khoán toàn cầu sụt giảm. Đây chính là mắt xích truyền dẫn tới người tiêu dùng Mỹ: giá dầu thô thế giới tăng kéo giá xăng nội địa tăng theo, bất kể người dân sống ở đâu — không phải một rủi ro đặc thù cho riêng nhóm dân cư nào, mà là một cú sốc chi phí sinh hoạt chung cho toàn bộ nước Mỹ.
Ai chịu thiệt hại trực diện
Các đồng minh vùng Vịnh của Mỹ đang gánh chịu thiệt hại vật chất rõ rệt nhất. ABC7 New York dẫn lời giới chức Kuwait cho biết khoảng 90% nước uống của nước này đến từ khử mặn nước biển, khiến vụ tấn công vào nhà máy điện và khử mặn trở thành đòn giáng vào an ninh nước sạch chứ không chỉ năng lượng. Tại Qatar, hệ thống phòng không đã đánh chặn tên lửa Iran nhưng mảnh vỡ rơi xuống vẫn làm một trẻ em bị thương, theo Bộ Nội vụ Qatar. Về phía Iran, giới chức nước này nói ít nhất 46 người thiệt mạng và hơn 400 người bị thương trong các đợt không kích gần đây. Phía quân đội Mỹ cũng không tránh được tổn thất: theo Jerusalem Post, lực lượng Mỹ đã tái áp đặt lệnh cấm vận hải quân với các cảng Iran, chuyển hướng và bắt giữ nhiều tàu thương mại để buộc tuân thủ.
Điều cần theo dõi tiếp
Ba yếu tố sẽ quyết định hướng đi của vòng xung đột này. Thứ nhất, liệu Iran có tiếp tục nhắm vào hạ tầng dân sự của các đồng minh Mỹ trong vùng Vịnh, điều có thể buộc Washington mở rộng phạm vi tấn công. Thứ hai, phản ứng của Nhà Trắng nếu leo thang tiếp diễn — theo Devdiscourse, ông Trump đã đe dọa mở rộng không kích và không loại trừ khả năng tấn công trên bộ. Thứ ba, số phận của tuyến vận chuyển qua eo biển Hormuz, nơi The New York Times ghi nhận các cuộc không kích đã kéo dài liên tục suốt bảy ngày và tiếp tục nhắm vào cầu, nhà máy nước. Với người Mỹ nói chung, đòn bẩy quan sát thực tế nhất là giá xăng tại cây bơm và biến động của thị trường chứng khoán trong những tuần tới — hai chỉ số phản ánh trực tiếp mức độ rủi ro địa chính trị đang lan ra ngoài Trung Đông.