Từ thông báo chính thức của DHS ↗
Bộ An ninh Nội địa (DHS) vừa ban hành một quy định tạm thời có hiệu lực ngay lập tức, cho phép Sở Di trú và Nhập tịch Hoa Kỳ (USCIS) chuyển thẳng một số hồ sơ xin tị nạn diện chủ động (affirmative asylum) sang tòa di trú thuộc Bộ Tư pháp mà không cần phỏng vấn đương đơn trước. Theo thông báo chính thức, quy định có hiệu lực từ ngày 28/07/2026, đồng thời loại bỏ yêu cầu buộc lá thư thông báo lý do chuyển hồ sơ phải kèm đánh giá về độ tin cậy của người nộp đơn.
Mất bước phỏng vấn đồng nghĩa hồ sơ giấy tờ trở thành yếu tố quyết định số phận đơn tị nạn.
Cơ chế mới hoạt động ra sao
Trước đây, gần như mọi đương đơn xin tị nạn chủ động đều được một viên chức tị nạn phỏng vấn, sau đó mới quyết định cấp, từ chối, hay chuyển hồ sơ cho thẩm phán di trú xét lại từ đầu. Nay, nếu hồ sơ giấy tờ đã cho thấy đương đơn bị cấm nộp đơn, không đủ điều kiện, hoặc không xứng đáng được cấp tị nạn theo thẩm quyền tùy nghi, viên chức có thể bỏ qua bước phỏng vấn và chuyển thẳng ra tòa. USCIS Director Joseph Edlow biện minh rằng hệ thống tị nạn “từ lâu bị lợi dụng để trì hoãn và xin giấy phép lao động, thay vì phục vụ những người thật sự cần bảo vệ” — theo phát biểu của ông trong thông báo chính thức. DHS vẫn cho biết sẽ tiếp tục phỏng vấn trong các trường hợp luật hoặc thỏa thuận tòa án bắt buộc, và trước khi thật sự cấp hoặc từ chối tị nạn.
Ai bị ảnh hưởng
Số liệu do một hãng luật chuyên về di trú công bố cho thấy tồn đọng hồ sơ tị nạn chủ động đã vượt 1,4 triệu vụ vào cuối năm tài khóa 2025, với thời gian xử lý trung bình lên đến 7,3 năm; ước tính khoảng 132.167 đương đơn mỗi năm có thể bị chuyển thẳng ra tòa theo quy định mới, phần lớn liên quan đến việc trễ hạn nộp đơn một năm theo luật. Tại Texas — nơi có đông người gốc Việt sinh sống — Houston Public Media ghi nhận hơn 100.000 người có thể bị ảnh hưởng, dựa trên số tồn đọng hơn 102.600 vụ tại các tòa di trú tiểu bang này tính đến cuối năm 2023.
Ý nghĩa thực tế
Đối với người đang chờ xin tị nạn, việc mất bước phỏng vấn đồng nghĩa cơ hội trình bày trực tiếp với viên chức di trú bị thu hẹp; hồ sơ giấy tờ và bằng chứng nộp kèm trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Đương đơn vẫn có thể trình bày lại toàn bộ vụ việc trước thẩm phán di trú, nhưng theo Newsweek, phỏng vấn vẫn được giữ lại trong các trường hợp luật hoặc thỏa thuận tòa án yêu cầu, hoặc trước khi có quyết định cấp hay từ chối cuối cùng. Quy định cũng làm rõ hơn các trường hợp ngoại lệ cho hạn nộp đơn một năm theo luật liên bang hiện hành. Xem thông báo chính thức của DHS tại liên kết nguồn bên dưới.
Phân Tích
Thay đổi này diễn ra trong bối cảnh Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) đã thuê thêm hơn 150 thẩm phán di trú mới trong năm 2026, phần lớn có nền tảng từng làm công tố hoặc luật sư cho Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE), trong khi hơn 100 thẩm phán cũ — nhiều người có xu hướng cấp tị nạn cao hơn mức trung bình — đã bị sa thải, theo Courthouse News. Đây không chỉ là cải cách thủ tục để giảm tồn đọng, mà còn phản ánh một hướng đi cứng rắn hơn trong xét duyệt tị nạn. Vì đây là quy định tạm thời (interim final rule) ban hành ngay, không qua lấy ý kiến trước, giới luật sư di trú dự đoán sẽ có khiếu kiện pháp lý thách thức tính hợp lệ của cách ban hành này trong thời gian tới.
Tác Động Cộng Đồng
USCIS sẽ tiếp tục nhận ý kiến bằng văn bản của công chúng trong 60 ngày trước khi ban hành quy định chính thức; ai muốn góp ý nên nộp qua cổng regulations.gov của chính phủ, không qua dịch vụ trung gian. Người đang có hồ sơ tị nạn chủ động, đặc biệt là hồ sơ nộp trễ hạn một năm, nên chuẩn bị đầy đủ bằng chứng bằng văn bản ngay từ đầu, vì có thể không còn được phỏng vấn trực tiếp để bổ sung giải thích. Nên liên lạc với luật sư di trú có uy tín để rà soát hồ sơ càng sớm càng tốt. Với đa số người đã được cấp tị nạn hoặc đang chờ phỏng vấn theo lịch cũ, quý độc giả không cần làm gì thêm ở thời điểm này.