Một chiếc xe bán tải trắng, một người đàn ông chưa rõ danh tính, một bé gái 14 tuổi và em gái mới hai tháng tuổi — đó là toàn bộ những gì công chúng Texas biết được khi hệ thống AMBER Alert toàn tiểu bang được kích hoạt cho Ashley và Adhara Alvarenga-Duarte, mất tích tại khu vực đường East Yager Lane, thành phố Manor, chỉ cách trung tâm Austin chừng nửa giờ xe. Văn phòng Cảnh sát trưởng Quận Travis cho biết hai bé được nhìn thấy lần cuối vào khoảng 3 giờ chiều ngày 29/7, và tin rằng các bé đang trong tình trạng nguy hiểm nghiêm trọng.
Khoảng trống ngôn ngữ, chứ không phải tốc độ của hệ thống, mới là điểm yếu thực sự của AMBER Alert.
Cỗ máy chạy đua với thời gian — nhưng chạy bằng ngôn ngữ nào
Hệ thống AMBER Alert được thiết kế để phát cảnh báo tức thời qua radio, truyền hình, biển báo xa lộ điện tử và tin nhắn khẩn cấp trên điện thoại — tất cả nhằm tận dụng vài giờ đầu tiên, giai đoạn được xem là quyết định nhất để tìm trẻ mất tích. Với gia đình gốc Việt, đặc biệt là các cụ cao tuổi thuộc thế hệ tị nạn đầu tiên sống rải rác quanh Houston hay các thành phố nhỏ ở Texas, câu hỏi thực tế không phải là hệ thống có nhanh hay không, mà là thông tin đó có đến được với họ bằng ngôn ngữ họ hiểu hay không. Cảnh báo khẩn cấp trên điện thoại thường chỉ hiện bằng tiếng Anh, và không phải đài phát thanh hay truyền hình tiếng Việt nào cũng có quy trình tiếp âm tự động các bản tin AMBER Alert của Sở An toàn Công cộng Texas (Texas Department of Public Safety).
Điều này không phải là suy đoán trừu tượng. Trong một vụ AMBER Alert khác tại Texas cùng thời điểm — vụ bé gái 14 tuổi mất tích ở Big Spring từ ngày 18/6 — nhà chức trách xác nhận em đã được tìm thấy sau khi cảnh báo được lan truyền rộng, nhưng chi tiết về hoàn cảnh mất tích vẫn chưa được công bố. Vụ việc cho thấy tốc độ lan truyền thông tin có thể quyết định kết quả, nhưng cũng cho thấy khoảng trống thông tin — kể cả với chính công chúng nói tiếng Anh — có thể kéo dài nhiều tuần trước khi được giải quyết.
Bài học từ thảm họa lũ Guadalupe
Texas không lạ với những tình huống mà hệ thống cảnh báo khẩn cấp bị đặt lên bàn cân. Trong trận lũ quét trên sông Guadalupe đầu tháng 7, giới chức xác nhận 32 người thiệt mạng, trong đó có 14 trẻ em, và có thời điểm hơn hai chục bé gái từ một trại hè bị báo mất tích. Vụ việc sau đó làm dấy lên tranh luận về tốc độ và độ phủ của cảnh báo khẩn cấp ở các vùng nông thôn Texas — một tranh luận có liên hệ trực tiếp đến câu chuyện AMBER Alert lần này: hệ thống cảnh báo chỉ hiệu quả khi nó chạm được đến mọi nhóm dân cư, không chỉ nhóm nói tiếng Anh sống ở đô thị.
Điều cộng đồng nên làm
Với các bé gái Alvarenga-Duarte, nhà chức trách mô tả Ashley cao khoảng 1,63 mét, nặng khoảng 82 kg, mặc áo nâu chấm bi xanh nhạt và quần jean; Adhara là bé sơ sinh mặc bộ liền thân trắng in hình mèo viền hồng. Công chúng được yêu cầu gọi 911 hoặc liên lạc trực tiếp Văn phòng Cảnh sát trưởng Quận Travis nếu có thông tin. Đối với các gia đình gốc Việt tại Texas, đây là lời nhắc thực tế: kiểm tra xem điện thoại có bật nhận cảnh báo khẩn cấp (Wireless Emergency Alerts) hay không, và với người lớn tuổi trong nhà không rành tiếng Anh, nên có người trong gia đình theo dõi và dịch lại các cảnh báo AMBER Alert khi chúng xuất hiện — vì chính khoảng trống ngôn ngữ đó, chứ không phải tốc độ của hệ thống, mới là điểm yếu thực sự.