Một người bị giam giữ chỉ vì vi phạm hành chính di trú, không có tiền án hình sự, đã tử vong tại một cơ sở mà chính quyền liên bang trả tới 1 tỷ USD trong 15 năm để vận hành. Đó là điều xảy ra với Edwin Lopez-Cornejo, người Salvador 41 tuổi, khi ông qua đời hôm 1/8/2026 tại một bệnh viện ở Newark sau khi gặp cơn nguy cấp y tế bên trong trại tạm giam Delaney Hall. Với gia đình ông, và với hàng ngàn gia đình nhập cư khác có người thân đang bị Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) giam giữ, câu hỏi không chỉ là ông chết vì sao, mà là liệu cái chết này có thể tránh được không.
Delaney Hall là trại tạm giam 1.000 chỗ do công ty tư nhân GEO Group vận hành theo hợp đồng với ICE. Lopez-Cornejo bị bắt tại Plainfield, New Jersey vào ngày 18/6/2026, sau khi từng bị trục xuất năm 2006 và tái nhập cảnh vào thời điểm không rõ. Theo mẹ ông, ông mang bệnh tiểu đường, cao huyết áp và động kinh, phải uống thuốc thường xuyên. Một ngày trước khi tử vong, ông gọi điện cho mẹ, báo bị tê nửa mặt và tay phải. Nhân viên trại tạm giam đã thực hiện CPR trước khi chuyển ông đến bệnh viện, nơi ông được xác nhận đã tử vong. ICE nói nguyên nhân tử vong chính thức còn chờ giám định y khoa, và khẳng định ông đã được chăm sóc y tế đúng mức.
Đây không phải lần đầu người bị giam ở Delaney Hall tử vong, và các nghị sĩ nói sẽ không phải lần cuối.
Delaney Hall đã có tiền lệ tử vong
Đây không phải lần đầu. Jean Wilson Brutus, một người Haiti 41 tuổi, đã qua đời tại Delaney Hall vào tháng 12/2025, chỉ một ngày sau khi nhập trại. Cơ quan giám định xác định ông chết vì tắc mạch phổi do nguyên nhân tự nhiên. Lopez-Cornejo là ca tử vong thứ hai được ICE xác nhận tại cơ sở này trong chưa đầy một năm.
Lịch sử: từ cơ sở gây tranh cãi đến điểm nóng biểu tình
Delaney Hall mở lại làm trại tạm giam di trú vào tháng 5/2025, một phần trong kế hoạch mở rộng hệ thống giam giữ di trú dưới thời Tổng thống Donald Trump. Từ đó đến nay, cơ sở này liên tục bị tố cáo về thức ăn hỏng, thiếu chăm sóc y tế và ngược đãi. Hàng chục người bị giam đã tham gia đình công và tuyệt thực vào cuối tháng 5/2026 để phản đối điều kiện sống. Tháng 6/2026, Tổng chưởng lý New Jersey kiện GEO Group, cáo buộc cơ sở này ngăn cản thanh tra y tế tiếp cận khu y tế, nhà tắm và hệ thống thông gió, vốn sau đó trục trặc trong một đợt nắng nóng. Bộ An ninh Nội địa (DHS) gọi vụ kiện này là "vô căn cứ". Cũng trong giai đoạn này, ICE đã siết chặt bắt giữ tại New Jersey, nhắm cả vào người đang có hồ sơ xin tị nạn hoặc thẻ xanh hợp pháp, không chỉ người không có giấy tờ. Ủy ban Tư pháp Hạ viện, do phía Cộng hòa dẫn dắt, đã tổ chức một buổi điều trần về "các luận điệu sai lệch" xoay quanh điều kiện tại Delaney Hall chỉ hai tuần trước khi Lopez-Cornejo qua đời — tại đó, đại diện Liên đoàn Tự do Dân sự Mỹ (ACLU) chi nhánh New Jersey cáo buộc cơ sở này có "khuôn mẫu" bỏ mặc người bị giam.
Đây có phải là chuyện thường xảy ra?
Không. Theo thống kê của CNN, hơn 50 người đã tử vong trong trại giam ICE từ khi ông Trump trở lại nắm quyền vào tháng 1/2025, và năm 2025 là năm có số ca tử vong trong trại giam ICE cao nhất trong ít nhất hai thập kỷ. Đến thời điểm ông Lopez-Cornejo qua đời, con số này đã lên tới ít nhất 54 người theo ABC News, và 56 người theo thống kê của AP. Việc một cơ sở đơn lẻ như Delaney Hall ghi nhận hai ca tử vong trong chưa đầy một năm là điều bất thường so với quy mô hệ thống giam giữ di trú trước đây. Đáng chú ý hơn, ICE đã bỏ một quy định từ ngày 2/6/2026, theo đó cơ quan này không còn buộc phải công khai một số ca tử vong xảy ra trong vòng 30 ngày sau khi người bị giam được thả — một thay đổi mà một nghị sĩ New Jersey cho rằng nhằm giữ số liệu tử vong ở mức thấp nhất có thể.
Phản ứng chính trị đến nhanh và gay gắt. Thượng nghị sĩ Cory Booker kêu gọi đóng cửa Delaney Hall ngay lập tức. Thống đốc New Jersey Mikie Sherrill nói bà "vô cùng bất an" trước cái chết này và cho biết chính quyền bà tiếp tục gặp cản trở khi muốn thanh tra y tế toàn diện cơ sở. Thị trưởng Newark Ras Baraka gọi đây là lời nhắc nhở đau lòng về hậu quả của một cơ sở hoạt động thiếu giám sát. Tuy nhiên, chính quyền Trump và ICE bác bỏ mọi cáo buộc về ngược đãi, tuyệt thực hay điều kiện tồi tệ, khẳng định mọi người bị giam đều được chăm sóc y tế đầy đủ và luôn có quyền tiếp cận điều trị cấp cứu.
Delaney Hall là gì và ai vận hành nó?
Delaney Hall là một trại tạm giam di trú 1.000 chỗ ở Newark, New Jersey, do công ty tư nhân GEO Group vận hành theo hợp đồng với Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE). Cơ sở này mở lại làm trại giam di trú vào tháng 5/2025, trong khuôn khổ mở rộng hệ thống giam giữ di trú dưới thời Tổng thống Trump.
Ông Lopez-Cornejo có phải là tội phạm nguy hiểm không?
Không có thông tin nào cho thấy ông có tiền án hình sự nghiêm trọng hay bạo lực. Ông bị ICE giam giữ vì cáo buộc nhập cảnh trái phép, từng bị trục xuất năm 2006 rồi tái nhập cảnh, và bị bắt lại vào tháng 6/2026 khi đang trên đường đi làm theo lời kể của gia đình.
ICE có bị buộc phải công khai mọi ca tử vong trong trại giam không?
Không còn đầy đủ như trước. ICE đã bỏ một quy định từ tháng 6/2026, khiến cơ quan này không còn buộc phải công khai một số ca tử vong xảy ra trong vòng 30 ngày sau khi người bị giam được thả khỏi trại. Điều này khiến số liệu tử vong thực tế có thể cao hơn con số được công bố chính thức.
Chính quyền liên bang nói gì để bác bỏ các cáo buộc về điều kiện tồi tệ?
ICE và Bộ An ninh Nội địa khẳng định mọi người bị giam đều được sàng lọc y tế trong vài giờ đầu, kiểm tra sức khỏe đầy đủ trong hai tuần, và luôn có quyền tiếp cận điều trị cấp cứu suốt ngày đêm. Chính quyền Trump cũng bác bỏ các cáo buộc về tuyệt thực, ngược đãi hay điều kiện sống tồi tệ tại Delaney Hall.
Đây là ca tử vong đầu tiên tại Delaney Hall chưa?
Không. Đây là ca tử vong thứ hai được ICE chính thức xác nhận tại Delaney Hall trong chưa đầy một năm, sau khi ông Jean Wilson Brutus, người Haiti 41 tuổi, qua đời tháng 12/2025 chỉ một ngày sau khi nhập trại. Một trường hợp thứ ba đang được các nghị sĩ New Jersey nêu ra nhưng chưa được ICE xác nhận chính thức.