Colombia đối mặt bài toán cứu hộ: ưu tiên đô thị hay vùng núi bị bỏ quên

Khi mặt đất ngừng rung chuyển ở miền tây Colombia, câu hỏi cấp bách nhất không phải là con số tử vong cuối cùng sẽ là bao nhiêu, mà là ai sẽ được cứu trước. Đó là thế lưỡng nan mà chính phủ mới toanh của Tổng thống Abelardo de la Espriella phải giải quyết chỉ ba ngày sau khi ông nhậm chức.

Con số hỗn loạn, quyết định thật

Các nguồn tin đưa ra những con số tử vong khác nhau đáng kể. Al Jazeera ghi nhận ít nhất 132 người chết, còn CBS News và The Hindu đều dẫn lời chính quyền báo cáo ít nhất 111 người thiệt mạng tính đến buổi chiều thứ Hai. Sự chênh lệch này không phải lỗi đưa tin, mà phản ánh thực tế của một trận động đất diện rộng: số liệu từ các vùng núi hẻo lánh như Choco đến chậm hơn nhiều so với đô thị lớn như Cali, nơi có 2 triệu dân và mạng lưới thông tin dày đặc. Trong khi đó, hơn 2.700 người được báo mất tích trên các trang web do người dân tự lập, một con số mà The Hindu lưu ý không nhất thiết phản ánh số người mất tích đã được xác nhận. Đây chính là nghịch lý của thời đại thông tin phân tán: dữ liệu công dân giúp lấp khoảng trống thông tin chính thức, nhưng cũng có thể khiến công tác cứu hộ bị kéo căng, chạy theo những báo cáo trùng lặp hoặc chưa xác thực, thay vì tập trung vào nơi có xác suất cứu sống cao nhất.

Đô thị giàu nguồn lực, vùng núi bị bỏ quên

Cali và Pereira nhận được sự chú ý gần như ngay lập tức, với khoảng 1.000 lực lượng an ninh được điều đến Cali trước rạng sáng và lệnh giới nghiêm ban đêm áp dụng ngay trong tối thứ Hai. Ngược lại, Choco, khu vực nơi tâm chấn nằm ở cộng đồng San Jose Del Palmar, phần lớn chỉ có thể tiếp cận bằng thuyền hoặc máy bay. Đây từ lâu đã là một trong những vùng nghèo và bị lãng quên nhất của Colombia. Chính ông de la Espriella, khi tới thăm thủ phủ Quibdo, đã cam kết Choco sẽ không còn là vùng đất bị bỏ quên, một tuyên bố mang tính chính trị nhiều hơn là cam kết cụ thể về ngân sách hay lộ trình. Việc ông hứa trợ cấp tiền thuê nhà cho người dân bị mất nhà cửa là bước đi cụ thể đầu tiên, nhưng chưa rõ quy mô tài chính sẽ đến đâu.

Bài học từ khu vực

Lịch sử địa chất khu vực này không hề xa lạ với thảm họa. Vùng cà phê nơi trận động đất lần này xảy ra từng bị một trận động đất năm 1999 tàn phá, giết chết hơn 1.200 người, theo CBS News. Xa hơn về phía nam, Venezuela láng giềng vừa trải qua hai trận động đất liên tiếp vào cuối tháng 6/2026, khiến hơn 5.000 người thiệt mạng theo CBS, hoặc hơn 6.300 người theo con số The Hindu dẫn lại. Sự khác biệt giữa hai con số một lần nữa cho thấy việc kiểm đếm thiệt hại sau động đất ở khu vực này luôn đi kèm độ trễ và sai số lớn.

Điều cần theo dõi

Ba yếu tố sẽ quyết định liệu chính phủ mới có vượt qua được bài kiểm tra đầu tiên này hay không: tốc độ xác minh danh sách mất tích để tránh lãng phí nguồn lực cứu hộ, mức độ nguồn lực thực sự chảy về Choco so với các đô thị được truyền thông chú ý nhiều hơn, và liệu khoản hỗ trợ 15,5 triệu USD mà Bộ Ngoại giao Mỹ công bố có được giải ngân đủ nhanh để hỗ trợ giai đoạn cứu hộ cấp bách, thay vì chỉ tái thiết dài hạn. Đọc các bản tin gốc tại các liên kết nguồn bên dưới.