Đàm phán hạt nhân Mỹ-Iran: Tín hiệu lạc quan từ Tehran, lập trường cứng rắn từ Washington

GENEVA – Các cuộc đàm phán hạt nhân gián tiếp giữa Mỹ và Iran đã được nối lại tại Geneva, Thụy Sĩ, với sự trung gian của Oman. Một cố vấn của lãnh đạo tối cao Iran, Ali Shamkhani, cho biết một "thỏa thuận ngay lập tức có thể trong tầm tay" nếu đàm phán chỉ tập trung vào việc ngăn Iran phát triển vũ khí hạt nhân.

Phía Iran mô tả các cuộc thảo luận kéo dài ba giờ là "rất nghiêm túc" và bày tỏ sự "tự tin", đồng thời nhấn mạnh rằng bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải bao gồm việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt. Bộ trưởng Ngoại giao Oman, người điều phối các cuộc đàm phán, cho biết hai bên đã trao đổi "các ý tưởng sáng tạo và tích cực".

Tuy nhiên, lập trường của Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump vẫn không thay đổi, yêu cầu Iran ngừng hoàn toàn việc làm giàu uranium, dừng chương trình tên lửa và ngừng hỗ trợ các nhóm vũ trang trong khu vực. Ngoại trưởng Marco Rubio cáo buộc Tehran đang cố gắng xây dựng lại các yếu tố của chương trình hạt nhân. Trong khi đó, các cuộc biểu tình chống chính phủ Iran đã diễn ra bên ngoài văn phòng Liên Hợp Quốc tại Geneva.

Tuyên bố từ cố vấn Ali Shamkhani là một động thái ngoại giao đáng chú ý. Bằng cách giới hạn phạm vi thỏa thuận chỉ trong vấn đề vũ khí hạt nhân và viện dẫn sắc lệnh tôn giáo của lãnh đạo tối cao, Tehran đang cố gắng tạo ra một lối thoát tiềm năng, đồng thời đẩy quả bóng về phía Washington. Đây là một nỗ lực nhằm tách biệt vấn đề hạt nhân khỏi các yêu cầu rộng lớn hơn của Mỹ về chương trình tên lửa và ảnh hưởng khu vực của Iran – những vấn đề mà giới lãnh đạo ở Tehran coi là không thể thương lượng.

Sự đối lập này cho thấy hố sâu ngăn cách giữa hai bên. Trong khi Iran tìm kiếm một thỏa thuận hẹp để được dỡ bỏ trừng phạt, chính quyền Trump lại theo đuổi một mục tiêu mang tính chiến lược hơn: kiềm chế toàn diện sức mạnh quân sự và địa chính trị của Iran. Lập trường cứng rắn này, được thể hiện qua phát biểu của Ngoại trưởng Rubio, cho thấy Washington không tin tưởng vào bất kỳ cam kết nào từ Tehran và muốn một thỏa thuận bao quát hơn nhiều so với thỏa thuận năm 2015 đã bị hủy bỏ.

Vai trò của Oman là cực kỳ quan trọng, cung cấp một kênh liên lạc tối cần thiết khi sự tin tưởng gần như bằng không. Kết quả của các cuộc đàm phán này sẽ có tác động lớn đến sự ổn định ở Trung Đông và thị trường năng lượng toàn cầu. Một thỏa thuận thành công, dù chỉ là tạm thời, có thể đưa dầu của Iran trở lại thị trường, gây áp lực giảm giá dầu thế giới. Ngược lại, một thất bại sẽ duy trì căng thẳng và sự bất ổn về giá cả.

Sự kiện này không có tác động trực tiếp và rõ rệt đến các hoạt động kinh doanh nhỏ, dịch vụ làm đẹp, hay các vấn đề thị thực và kiều hối của cộng đồng người Mỹ gốc Việt.