Đảng Cộng Hòa: Lịch sử, sự chuyển dịch sang chủ nghĩa dân túy và các lập trường chính sách hiện tại

Đảng Cộng Hòa (GOP) là đảng chính trị bảo thủ và cánh hữu chính ở Hoa Kỳ, đối thủ chính của Đảng Dân Chủ từ những năm 1850. Đảng được thành lập vào năm 1854 bởi các nhà hoạt động chống chế độ nô lệ. Dưới thời Abraham Lincoln, đảng đã lãnh đạo nỗ lực bảo tồn Liên bang và bãi bỏ chế độ nô lệ.

Trong thế kỷ 20, đảng đã trải qua nhiều thay đổi, đặc biệt là sau Đạo luật Dân quyền năm 1964, khi cơ sở cử tri cốt lõi của đảng dịch chuyển về phía các bang miền Nam. Việc Ronald Reagan đắc cử năm 1980 đã củng cố một liên minh gồm những người ủng hộ thị trường tự do, phe bảo thủ xã hội và các nhà diều hâu chính sách đối ngoại.

Kể từ năm 2016 với sự trỗi dậy của Donald Trump, đảng đã chuyển hướng mạnh mẽ sang chủ nghĩa dân túy cánh hữu. Các chính sách kinh tế hiện tại ủng hộ chủ nghĩa trọng thương của ông Trump, bao gồm thuế quan đối với hàng nhập khẩu, thuế thu nhập thấp và bãi bỏ quy định. Về mặt xã hội, đảng chủ trương hạn chế phá thai, ủng hộ quyền sở hữu súng và phản đối quyền của người chuyển giới. Lập trường về nhập cư bao gồm việc hạn chế nhập cư hợp pháp và trấn áp mạnh mẽ nhập cư bất hợp pháp. Trong chính sách đối ngoại, đảng bị chia rẽ, ủng hộ viện trợ cho Israel nhưng không thống nhất về việc viện trợ cho Ukraine.

Ghi nhận của Saigon Sentinel: Bản chất của Đảng Cộng Hòa đã trải qua một cuộc biến đổi nền tảng trong thập kỷ qua, thay thế hệ tư tưởng Reaganite về thương mại tự do và chủ nghĩa quốc tế bằng chủ nghĩa dân túy dân tộc chủ nghĩa của Donald Trump. Phân tích này, đặc biệt là vào đầu năm 2026, cho thấy một đảng không còn được định hình bởi các nguyên tắc của William F. Buckley hay Ronald Reagan, mà bởi các ưu tiên chính sách và phong cách của ông Trump.

Sự thay đổi quan trọng nhất là về kinh tế. Việc đảng từ bỏ các thỏa thuận thương mại tự do để ủng hộ chính sách thuế quan theo chủ nghĩa trọng thương đánh dấu một sự đoạn tuyệt với quan điểm chính thống của GOP trong nhiều thập kỷ. Điều này tạo ra căng thẳng nội bộ giữa phe kinh doanh truyền thống và phe dân túy mới. Tương tự, trong chính sách đối ngoại, sự chia rẽ về viện trợ Ukraine và việc cải thiện quan hệ với Nga cho thấy một sự giằng co giữa phe diều hâu truyền thống và phe theo chủ nghĩa biệt lập "Nước Mỹ trên hết" đang ngày càng có ảnh hưởng.

Các học giả được trích dẫn trong văn bản cho rằng xu hướng này đang hướng tới 'chủ nghĩa phi tự do' (illiberalism), một quan sát quan trọng trong bối cảnh nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của ông Trump bắt đầu vào năm 2025. Việc một bộ phận đáng kể của đảng tự nhận mình là người theo chủ nghĩa dân tộc da trắng là một sự phát triển đáng báo động đối với các nhà quan sát chính trị Hoa Kỳ. Đảng Cộng Hòa của năm 2026 dường như đang vật lộn với chính bản sắc của mình, bị giằng xé giữa quá khứ và một tương lai dân túy không chắc chắn.

Các chính sách của Đảng Cộng Hòa có tác động đa chiều và phức tạp đến cộng đồng người Mỹ gốc Việt. Lập trường cứng rắn về việc trấn áp nhập cư bất hợp pháp và trục xuất những người không có quy chế pháp lý lâu dài có thể ảnh hưởng trực tiếp đến nhiều gia đình Việt Nam có người thân trong tình trạng di trú không chắc chắn. Ngược lại, chính sách ủng hộ thuế thấp và bãi bỏ quy định lại hấp dẫn các chủ doanh nghiệp nhỏ người Việt, chẳng hạn như chủ tiệm nail và nhà hàng. Về mặt xã hội, quan điểm bảo thủ về các vấn đề như phá thai và quyền sở hữu súng có thể thu hút một bộ phận cử tri gốc Việt lớn tuổi hoặc theo đạo Tin lành. Sự phức tạp này cho thấy cộng đồng không phải là một khối thống nhất và có thể bị chia rẽ trong việc ủng hộ đảng dựa trên các ưu tiên cá nhân khác nhau, từ kinh tế đến nhập cư và các giá trị xã hội.