Apple Ra Hạn Chót Mới, Patreon Tố Chính Sách Thất Thường Gây Khó Cho Giới Sáng Tạo

Nền tảng Patreon đang chỉ trích yêu cầu mới của Apple, buộc tất cả nhà sáng tạo phải chuyển sang mô hình thanh toán thuê bao qua hệ thống của Apple. Hạn chót mới cho việc chuyển đổi này là ngày 1 tháng 11 năm 2026.

Thay đổi này sẽ chỉ ảnh hưởng đến 4% nhà sáng tạo vẫn đang sử dụng các mô hình thanh toán cũ của Patreon. Tuy nhiên, công ty nhấn mạnh rằng sự thiếu nhất quán trong các điều khoản của Apple đã gây khó khăn cho các nhà sáng tạo trong việc xây dựng kinh doanh lâu dài.

Apple lần đầu công bố yêu cầu này vào năm 2024 với hạn chót là tháng 11 năm 2025, vì cho rằng Patreon đang lách cấu trúc hoa hồng của App Store. Sau một phán quyết của tòa án trong vụ Epic kiện Apple, Patreon đã tận dụng các quy định được nới lỏng để cho phép thanh toán qua web và thông báo rằng hạn chót tháng 11 năm 2025 không còn hiệu lực.

Hiện tại, Apple đã tái áp đặt yêu cầu với một thời hạn mới. Patreon cho biết sẽ tuân thủ nhưng "hoàn toàn không đồng ý với quyết định này". Công ty cho rằng các nhà sáng tạo phải chịu đựng sự thay đổi chính sách đột ngột lần thứ ba trong 18 tháng qua. Patreon đang xây dựng các công cụ để hỗ trợ các nhà sáng tạo trong quá trình chuyển đổi.

Cuộc đối đầu giữa Patreon và Apple là một ví dụ điển hình về cuộc chiến quyền lực đang diễn ra giữa các gã khổng lồ công nghệ và những nhà phát triển ứng dụng phụ thuộc vào hệ sinh thái của họ. Vấn đề cốt lõi nằm ở mô hình "khu vườn có tường bao" của Apple, được thực thi thông qua các chính sách nghiêm ngặt của App Store và mức hoa hồng lên tới 30%. Các chính sách này từ lâu đã là đối tượng của các vụ kiện chống độc quyền và sự giám sát pháp lý trên toàn cầu, như vụ kiện của Epic Games tại Mỹ hay Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số (DMA) ở châu Âu.

Việc Patreon công khai chỉ trích trong khi vẫn tuân thủ là một động thái chiến lược. Nó không chỉ nhằm tập hợp sự ủng hộ từ cộng đồng các nhà sáng tạo mà còn góp thêm tiếng nói vào làn sóng phản đối các hành vi bị cho là phản cạnh tranh của Apple. Lập luận chính của Patreon về sự "thay đổi chính sách đột ngột" đánh trúng vào điểm yếu của các doanh nghiệp nhỏ và nhà sáng tạo độc lập: họ cần sự ổn định và có thể dự đoán được để hoạt động. Các quy tắc liên tục thay đổi của Apple tạo ra sự bất ổn, tăng chi phí vận hành và làm xói mòn niềm tin.

Dù chỉ ảnh hưởng đến 4% người dùng, cuộc chiến này mang tính biểu tượng cho một vấn đề lớn hơn về quyền kiểm soát. Nếu Apple có thể đơn phương áp đặt các mô hình kinh doanh lên một nền tảng như Patreon, điều đó sẽ củng cố hơn nữa vai trò "người gác cổng" của họ đối với một phần quan trọng của nền kinh tế kỹ thuật số, ảnh hưởng đến cách hàng triệu nhà sáng tạo kiếm sống.

Sự thay đổi chính sách này của Apple có thể ảnh hưởng trực tiếp đến các nhà sáng tạo nội dung người Mỹ gốc Việt sử dụng Patreon để gây quỹ. Nhiều nghệ sĩ, podcaster, và YouTuber trong cộng đồng dựa vào nền tảng này để có nguồn thu nhập ổn định từ những người ủng hộ. Với quy định mới, họ sẽ phải đối mặt với lựa chọn khó khăn: tự mình gánh chịu khoản phí hoa hồng của Apple, tăng giá thuê bao và có thể làm mất lòng người hâm mộ, hoặc thuyết phục những người ủng hộ chuyển sang thanh toán qua trang web. Điều này tạo thêm một lớp phức tạp trong việc quản lý tài chính cho những người đang xây dựng sự nghiệp trong nền kinh tế sáng tạo.