Bangladesh: Trẻ em sinh ra trong nhà thổ lần đầu tiên được cấp giấy khai sinh

Lần đầu tiên, khoảng 400 trẻ em sinh ra tại nhà thổ Daulatdia ở Bangladesh đã được cấp giấy khai sinh. Trước đây, các em không thể được đăng ký vì mẹ là lao động tình dục và không rõ danh tính người cha.

Thành tựu này đạt được nhờ nỗ lực của các nhà vận động. Việc có giấy khai sinh cho phép các em tiếp cận các quyền công dân cơ bản như đi học, được cấp hộ chiếu và đi bầu cử. Trước đây, các quan chức luôn yêu cầu tên và giấy tờ của người cha.

Một điều khoản bị bỏ qua trong luật pháp từ năm 2018 cho phép đăng ký khai sinh ngay cả khi không có thông tin về cha mẹ. Các tổ chức xã hội đã phát hiện và sử dụng điều khoản này để vận động chính quyền. Chiến dịch đã giúp đăng ký cho hơn 700 trẻ em không được công nhận tại Daulatdia và các nhà thổ khác.

Việc thiếu giấy khai sinh khiến trẻ em dễ bị buôn bán và lạm dụng, đồng thời gây khó khăn trong việc chứng minh các em dưới 18 tuổi. Tổ chức Freedom Fund cho biết tài liệu này là một công cụ sống còn, giúp các em được hệ thống pháp luật công nhận và bảo vệ.

Sự việc tại Bangladesh không chỉ là một câu chuyện nhân đạo mà còn là một bài học điển hình về cách hoạt động xã hội dân sự có thể tạo ra thay đổi thực chất bằng cách khai thác những kẽ hở trong bộ máy quan liêu. Vấn đề cốt lõi ở đây là tình trạng "vô quốc tịch trên thực tế" – những đứa trẻ này về mặt địa lý là công dân nhưng bị từ chối công nhận pháp lý vì các quy định cứng nhắc, vốn được xây dựng dựa trên cấu trúc gia đình truyền thống.

Điều đáng chú ý là sự thay đổi không đến từ một đạo luật mới mang tính cách mạng, mà từ việc phát hiện và áp dụng một điều khoản nhỏ bị bỏ quên. Điều này cho thấy sức mạnh của các tổ chức cơ sở, những người hiểu rõ hệ thống và có thể tìm ra giải pháp từ bên trong. Thay vì đối đầu trực diện, họ đã sử dụng chính các công cụ pháp lý có sẵn của nhà nước để buộc hệ thống phải công nhận những người mà nó đã bỏ qua.

Tác động của một tờ giấy khai sinh vượt xa giá trị hành chính của nó. Đây là chìa khóa để phá vỡ vòng lặp của sự kỳ thị và nghèo đói. Khi một đứa trẻ được đi học, có cơ hội tiếp cận y tế và được pháp luật bảo vệ, khả năng em đó phải đi theo con đường của mẹ mình sẽ giảm đi đáng kể. Về lâu dài, việc công nhận này buộc xã hội và nhà nước phải đối mặt với thực tế về những cộng đồng bị gạt ra bên lề, từ đó có thể dẫn đến những thay đổi chính sách rộng lớn hơn. Đây là một mô hình về vận động pháp lý hiệu quả có thể được áp dụng cho nhiều nhóm dân số "vô hình" khác trên khắp thế giới.

Câu chuyện về việc đấu tranh cho căn cước pháp lý tại Bangladesh gợi lại tầm quan trọng của giấy tờ tùy thân đối với các cộng đồng bị gạt ra bên lề xã hội. Đối với nhiều người Mỹ gốc Việt, đặc biệt là thế hệ đầu tiên, việc có được giấy tờ hợp pháp tại một đất nước mới là bước đầu tiên để xây dựng cuộc sống và đảm bảo tương lai cho con cái.