Báo Cáo: Big Tech Bị Tố 'Tẩy Xanh' AI, Phóng Đại Lợi Ích Cho Khí Hậu

Một báo cáo mới cho rằng các công ty công nghệ đang đánh đồng trí tuệ nhân tạo (AI) truyền thống với AI tạo sinh (generative AI) khi tuyên bố công nghệ ngốn năng lượng này có thể giúp giải quyết khủng hoảng khí hậu. Phân tích 154 tuyên bố cho thấy hầu hết các khẳng định về lợi ích khí hậu đều đề cập đến học máy (machine learning), chứ không phải các chatbot và công cụ tạo hình ảnh tiêu tốn nhiều năng lượng.

Nghiên cứu do các tổ chức phi lợi nhuận ủy quyền không tìm thấy ví dụ nào cho thấy các công cụ phổ biến như Gemini của Google hay Copilot của Microsoft mang lại sự cắt giảm khí thải "quan trọng, có thể kiểm chứng và đáng kể".

Ketan Joshi, tác giả báo cáo, gọi chiến thuật của ngành là "đánh lạc hướng" và ví nó với việc các công ty nhiên liệu hóa thạch quảng cáo các khoản đầu tư nhỏ vào năng lượng mặt trời. Hầu hết các tuyên bố được xem xét đến từ một báo cáo của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), Google và Microsoft, trong đó nhiều tuyên bố thiếu bằng chứng. Báo cáo cũng nhấn mạnh mức tiêu thụ điện của các trung tâm dữ liệu dự kiến sẽ tăng mạnh. Google bảo vệ phương pháp của mình, trong khi Microsoft từ chối bình luận.

Báo cáo này không chỉ là một cuộc tranh cãi về PR, mà nó phơi bày một mâu thuẫn cốt lõi: mô hình tăng trưởng bùng nổ của ngành công nghệ cao đang xung đột trực tiếp với các mục tiêu khí hậu toàn cầu. Cụm từ "tẩy xanh" (greenwashing) ở đây không phải là một lời buộc tội suông; nó được củng cố bằng phân tích dữ liệu cụ thể, nhắm vào sự mập mờ có chủ ý giữa AI dự đoán (tiết kiệm năng lượng hơn) và AI tạo sinh (ngốn năng lượng khổng lồ).

Đối với Wall Street, điều này tạo ra một yếu tố rủi ro ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị) đáng kể. Sự tăng trưởng phi mã của cổ phiếu công nghệ, đặc biệt là các công ty liên quan đến AI, dựa trên giả định về nhu cầu không giới hạn. Tuy nhiên, báo cáo này cung cấp bằng chứng cho các nhà đầu tư và các cơ quan quản lý để gây áp lực đòi hỏi sự minh bạch hơn về dấu chân carbon. Các chính phủ, đặc biệt ở châu Âu, có thể sẽ sử dụng những phát hiện này để thúc đẩy các quy định chặt chẽ hơn về hiệu quả năng lượng cho các trung tâm dữ liệu.

Đối với Việt Nam, câu chuyện này cũng có những hàm ý chiến lược. Khi Hà Nội đặt mục tiêu trở thành một trung tâm kỹ thuật số và thu hút đầu tư vào trung tâm dữ liệu, họ phải đối mặt với bài toán về nguồn cung năng lượng và tính bền vững. Nếu các tiêu chuẩn toàn cầu về "AI xanh" được thiết lập, Việt Nam sẽ cần một mạng lưới điện đủ mạnh và các chính sách phù hợp để đáp ứng, nếu không muốn bị tụt lại phía sau hoặc trở thành nơi chứa các công nghệ tiêu tốn năng lượng mà các nước phát triển đang tìm cách hạn chế.