Báo Động Từ Congo: Kho Carbon Cổ Đại Của Trái Đất Đang Rò Rỉ

Các nhà khoa học đã phát hiện các hồ nước đen ở Lưu vực Congo đang giải phóng một lượng lớn carbon dioxide (CO2). Một phần đáng kể lượng khí này có nguồn gốc từ carbon cổ đại, vốn được lưu trữ hàng ngàn năm trong các lớp than bùn. Đây là kết quả từ một nghiên cứu do nhóm thuộc đại học ETH Zurich (Thụy Sĩ) dẫn đầu, được công bố trên tạp chí Nature Geoscience.

Nghiên cứu tập trung vào hai hồ lớn là Lac Mai Ndombe và Lac Tumba. Phân tích bằng phương pháp xác định niên đại bằng carbon phóng xạ cho thấy có tới 40% lượng CO2 thoát ra là từ than bùn cổ. Các nhà khoa học mô tả đây là một "vết rò rỉ" trong một trong những bể chứa carbon quan trọng nhất thế giới. Lưu vực Congo chứa khoảng một phần ba tổng lượng carbon trong các vùng than bùn nhiệt đới toàn cầu.

Trước đây, người ta cho rằng kho carbon này rất ổn định. Các yếu tố như biến đổi khí hậu gây khô hạn và nạn phá rừng có thể làm trầm trọng thêm tình trạng này. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng mực nước thấp trong mùa khô làm gia tăng phát thải khí methane, một loại khí nhà kính mạnh khác.

Phát hiện tại Congo không chỉ là một nghiên cứu môi trường đơn lẻ; nó thách thức giả định cốt lõi trong khoa học khí hậu về sự ổn định của các vùng đất than bùn nhiệt đới. Giới khoa học từ lâu đã xem các hệ sinh thái này là một "kho khóa" carbon an toàn, chỉ hấp thụ chứ không thải ra. Nghiên cứu này cho thấy "kho" đó đang bị rò rỉ, và nguy hiểm hơn, nó rò rỉ cả carbon đã được cất giữ từ hàng thiên niên kỷ.

Sự khác biệt giữa việc giải phóng "carbon cổ đại" và "carbon mới" là rất quan trọng. Việc giải phóng carbon từ thực vật chết gần đây là một phần của chu trình tự nhiên. Nhưng việc giải phóng carbon cổ đại cho thấy một hệ thống vốn cân bằng đang bị phá vỡ, có khả năng tạo ra một vòng lặp phản hồi nguy hiểm. Cụ thể, biến đổi khí hậu làm khô than bùn, than bùn khô giải phóng thêm carbon, lượng carbon này lại khiến khí hậu nóng lên nhanh hơn, và cứ thế tiếp diễn.

Kết quả này cũng phơi bày một điểm yếu trong các mô hình khí hậu toàn cầu hiện tại. Việc chưa tính toán đầy đủ vai trò của các hồ và vùng đất ngập nước nhiệt đới có nghĩa là các dự báo về tốc độ ấm lên toàn cầu có thể chưa chính xác và cần được điều chỉnh.

Mặc dù nghiên cứu tập trung vào châu Phi, nó gióng lên hồi chuông cảnh báo cho các khu vực khác có hệ sinh thái tương tự, đặc biệt là Đông Nam Á. Các vùng đất than bùn rộng lớn ở Indonesia, Malaysia và một phần lưu vực Mekong cũng đang chịu áp lực nặng nề từ phá rừng và biến đổi khí hậu. Do đó, có khả năng các khu vực này cũng đang âm thầm giải phóng carbon cổ đại, nhấn mạnh tính cấp bách của việc bảo vệ các hệ sinh thái này vì sự ổn định của khí hậu toàn cầu.