Bí Ẩn 2.000 Năm Được Giải Đáp: Các Nhà Khảo Cổ Tìm Thấy Vương Cung Thánh Đường Của Vitruvius Tại Ý

Các nhà khảo cổ ở thành phố Fano, Ý, đã xác định được tàn tích của một công trình công cộng La Mã. Cấu trúc này có niên đại hơn 2.000 năm và trùng khớp chặt chẽ với mô tả duy nhất được biết đến về một vương cung thánh đường của kiến trúc sư Vitruvius. Các tác phẩm của ông đã định hình kiến trúc phương Tây. Đây là lần đầu tiên một công trình do ông thiết kế được xác định một cách chắc chắn. Cuộc khai quật đã phát lộ nền móng và đế cột khớp với kích thước và bố cục được ghi lại trong các văn bản của ông. Các quan chức mô tả sự tương ứng này là cực kỳ chính xác, một điều hiếm thấy trong khảo cổ học La Mã. Vitruvius sống vào thế kỷ thứ nhất trước Công nguyên và các nguyên tắc của ông đã truyền cảm hứng cho thời kỳ Phục hưng. Các cuộc khai quật sâu hơn sẽ xác định mức độ bảo tồn của di tích và khả năng tiếp cận của công chúng trong tương lai.

Tầm quan trọng của khám phá này không chỉ nằm ở việc tìm thấy một di tích cổ, mà là việc kết nối một văn bản nền tảng của nền văn minh phương Tây với một địa điểm vật lý. Trong nhiều thế kỷ, Vitruvius là một tượng đài về lý thuyết; các ý tưởng của ông về tỷ lệ và sự đối xứng, vốn truyền cảm hứng cho bức vẽ "Người Vitruvian" của Leonardo da Vinci, chủ yếu tồn tại trên giấy. Phát hiện này biến những nguyên tắc trừu tượng đó thành một thực thể hữu hình. Nó cung cấp cho các nhà sử học và kiến trúc sư một điểm tham chiếu đã bị thiếu từ lâu, cho phép so sánh trực tiếp giữa lý thuyết và thực tế xây dựng—một điều thường chỉ được suy luận chứ không thể quan sát. Sự chính xác hiếm có giữa văn bản và di tích gần như đã giải quyết cuộc tranh luận kéo dài hàng thế kỷ về việc liệu vương cung thánh đường ở Fano là một công trình có thật hay chỉ là một khái niệm lý thuyết. Khám phá này khẳng định lại di sản lâu dài của kỹ thuật La Mã và các nguyên tắc thẩm mỹ Hy Lạp mà Vitruvius đã hệ thống hóa, những di sản vẫn còn hiện hữu trong các tòa nhà chính phủ, trường đại học và đài tưởng niệm trên khắp thế giới phương Tây ngày nay.

Không có tác động trực tiếp đến các vấn đề kinh doanh, thị thực hay kiều hối của cộng đồng người Mỹ gốc Việt. Tuy nhiên, đối với những người quan tâm đến lịch sử, nghệ thuật và kiến trúc phương Tây, đây là một tin tức thế giới hấp dẫn, làm sáng tỏ nền tảng của nhiều công trình kiến trúc cổ điển đã định hình cảnh quan đô thị ở Mỹ và châu Âu.