Bị Mỹ chèn ép, Canada quay sang hợp tác với Trung Quốc về xe điện

OTTAWA – Thủ tướng Canada Mark Carney hôm thứ Sáu tuyên bố nước này đã đồng ý cắt giảm thuế quan 100% đối với xe điện (EV) của Trung Quốc để đổi lấy việc Bắc Kinh giảm thuế cho các sản phẩm nông nghiệp của Canada. Động thái này phá vỡ chính sách chung trước đây với Hoa Kỳ.

Thỏa thuận được đưa ra sau hai ngày họp tại Bắc Kinh. Theo đó, Canada sẽ cho phép nhập khẩu ban đầu 49.000 xe điện Trung Quốc mỗi năm, tăng lên khoảng 70.000 trong vòng 5 năm. Đổi lại, Trung Quốc sẽ giảm tổng thuế đối với hạt cải dầu, một mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Canada, từ 84% xuống còn khoảng 15%.

Ông Carney cho biết Trung Quốc đã trở thành một đối tác "dễ đoán hơn" so với Hoa Kỳ. Quyết định này đảo ngược chính sách của chính phủ tiền nhiệm, vốn đã áp thuế tương tự Mỹ lên hàng hóa Trung Quốc. Thủ tướng Canada nhấn mạnh rằng chính phủ của ông đang tập trung xây dựng một nền kinh tế ít phụ thuộc vào Hoa Kỳ hơn trong bối cảnh thương mại toàn cầu bị gián đoạn, phần lớn do chính sách thuế quan của Tổng thống Trump.

Thỏa thuận giữa Canada và Trung Quốc không chỉ đơn thuần là một hiệp định thương mại, mà là một dấu hiệu rạn nứt địa chính trị đáng kể trong liên minh phương Tây. Đây là hệ quả trực tiếp từ chính sách "Nước Mỹ trên hết" của chính quyền Trump, vốn đã gây áp lực kinh tế lên cả đồng minh và đối thủ. Lời nhận xét của Thủ tướng Carney rằng Bắc Kinh là đối tác "dễ đoán hơn" Washington là một lời chỉ trích công khai và sắc bén nhắm vào sự bất ổn trong chính sách thương mại của Hoa Kỳ.

Đối với Trung Quốc, đây là một thắng lợi chiến lược. Bắc Kinh đã khai thác thành công sự rạn nứt giữa hai đồng minh thân cận nhất, qua đó làm suy yếu mặt trận thống nhất mà Mỹ đang cố gắng xây dựng để đối phó với sự trỗi dậy của ngành công nghiệp xe điện Trung Quốc. Việc Canada, một thành viên của liên minh tình báo Five Eyes và là đối tác trong khối USMCA, phá rào cho thấy các quốc gia có thể tìm đến Trung Quốc như một đối trọng thực dụng khi lợi ích kinh tế quốc gia bị đe dọa.

Chúng tôi nhận thấy thỏa thuận này tạo ra một thách thức lớn cho ngành công nghiệp ô tô Bắc Mỹ. Việc xe điện giá rẻ của Trung Quốc có thể tràn vào thị trường Canada sẽ gây áp lực cạnh tranh trực tiếp lên các nhà sản xuất xe của Mỹ và Canada, có khả năng làm phức tạp thêm các quy định trong hiệp định USMCA. Dù ông Carney khẳng định đây là một động thái có kiểm soát, nó vẫn mở ra một tiền lệ nguy hiểm cho việc các đồng minh của Mỹ có thể hành động độc lập khi đối mặt với áp lực kinh tế từ chính Washington.