Biểu tình Iran leo thang, giá dầu tăng vọt, Washington dọa can thiệp

Các cuộc biểu tình chống chính phủ đang lan rộng khắp Iran, gây ra lo ngại về khả năng sụp đổ của chế độ Cộng hòa Hồi giáo. Các cuộc biểu tình, bắt nguồn từ khủng hoảng kinh tế, đã kéo dài hai tuần với hàng trăm ngàn người tham gia bất chấp sự đàn áp mạnh tay của chính quyền. Theo các cơ quan nhân quyền, hơn 500 người biểu tình đã thiệt mạng và hơn 10.000 người bị bắt.

Sự kiện này đã khiến giá dầu thô Brent tăng hơn 5% lên trên 63 USD/thùng do lo ngại gián đoạn nguồn cung từ nhà sản xuất lớn thứ tư của OPEC. Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhiều lần đe dọa tấn công Iran và các chỉ huy quân đội đã trình bày các phương án cho ông. Trong khi đó, chính quyền Iran đã cố gắng ngăn chặn internet và mạng điện thoại để dập tắt biểu tình. Các nhà lãnh đạo thế giới và giới đầu tư đang theo dõi chặt chẽ tình hình, vốn được một cựu phân tích gia CIA mô tả là 'thời khắc lớn nhất ở Iran kể từ năm 1979'.

Làn sóng bất ổn ở Iran là một phép thử nghiêm trọng đối với thị trường năng lượng toàn cầu và chính sách đối ngoại của Việt Nam. Tác động kinh tế trước mắt và rõ ràng nhất đối với Hà Nội là giá dầu tăng vọt. Với tư cách là một nước nhập khẩu ròng năng lượng, giá dầu thô cao hơn sẽ trực tiếp làm tăng chi phí sản xuất và vận tải trong nước, gây áp lực lạm phát lên một nền kinh tế vốn phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu và sự ổn định giá cả.

Nếu tình hình leo thang thành một cuộc can thiệp quân sự do Hoa Kỳ dẫn đầu, chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ bị đe dọa, đặc biệt là các tuyến đường vận chuyển qua eo biển Hormuz. Điều này sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động thương mại của Việt Nam. Về mặt địa chính trị, một cuộc xung đột lớn ở Trung Đông sẽ đặt chính sách ngoại giao 'cây tre' của Việt Nam vào thế khó. Hà Nội sẽ phải cân bằng một cách thận trọng giữa mối quan hệ với Washington và các đối tác truyền thống như Nga, bên sẽ mất một đồng minh quan trọng nếu chế độ ở Tehran sụp đổ. Bất kỳ sự bất ổn địa chính trị quy mô lớn nào cũng làm phức tạp thêm môi trường an ninh quốc tế, buộc các quốc gia như Việt Nam phải điều chỉnh lại các tính toán chiến lược của mình trong một trật tự thế giới đang thay đổi nhanh chóng dưới thời chính quyền Trump.

Khủng hoảng ở Trung Đông và việc giá dầu tăng đột biến sẽ tác động trực tiếp đến các doanh nghiệp nhỏ của người Mỹ gốc Việt. Chi phí xăng dầu tăng cao sẽ làm tăng chi phí đi lại và vận hành cho các chủ tiệm nail, nhà hàng và các dịch vụ khác. Lạm phát gia tăng cũng có thể làm giảm chi tiêu của người tiêu dùng, ảnh hưởng đến doanh thu của các cơ sở kinh doanh này.