California điều tra dân quyền về ứng phó cháy rừng gây tử vong ở khu dân cư Da đen

LOS ANGELES – Tổng chưởng lý California Rob Bonta hôm thứ Năm đã công bố một cuộc điều tra dân quyền về vụ cháy rừng chết người năm 2025. Cuộc điều tra tập trung vào việc liệu các lệnh sơ tán chậm trễ có tác động bất bình đẳng đến một cộng đồng lịch sử của người Da đen gần Los Angeles hay không.

Cuộc điều tra được thúc đẩy bởi các lo ngại từ những người sống sót sau vụ cháy Eaton Fire ở phía tây Altadena, một thị trấn thuộc Hạt LA. Vụ cháy xảy ra vào ngày 7 tháng 1 năm 2025, đã làm 19 người thiệt mạng và phá hủy hơn 9.400 công trình. Tất cả trừ một trường hợp tử vong xảy ra ở phía tây Altadena.

Các báo cáo cho thấy khu vực này nhận được lệnh sơ tán vài giờ sau phía đông của thị trấn, khi nhiều ngôi nhà đã bị cháy. Các nhà điều tra sẽ xem xét liệu "sự phân biệt đối xử bất hợp pháp dựa trên chủng tộc, tình trạng khuyết tật hoặc tuổi tác" trong công tác ứng phó khẩn cấp có dẫn đến sự chậm trễ này hay không. Trọng tâm chính của cuộc điều tra sẽ là Sở Cứu hỏa Hạt LA. Nhóm những người sống sót sau vụ cháy đã hoan nghênh động thái này.

Cuộc điều tra của Tổng chưởng lý Bonta không chỉ là một cuộc xem xét kỹ thuật về sự thất bại của hệ thống cảnh báo khẩn cấp. Việc định hình nó thành một cuộc điều tra "dân quyền" đã nâng vấn đề từ khả năng yếu kém trong quản lý lên thành nghi vấn về phân biệt đối xử có hệ thống. Câu hỏi cốt lõi là liệu các hệ thống và quyết định của Hạt LA có tạo ra một "tác động bất bình đẳng" (disparate impact) đối với các nhóm thiểu số hay không, một khái niệm pháp lý quan trọng ở Mỹ.

Sự kiện này cho thấy một vấn đề lặp đi lặp lại trong công tác quản lý thiên tai của Mỹ: sự phụ thuộc quá nhiều vào các hệ thống cảnh báo dựa trên công nghệ như điện thoại di động. Các hệ thống này thường bỏ sót các nhóm dân cư dễ bị tổn thương nhất, chẳng hạn như người lớn tuổi, người khuyết tật, hoặc những người không rành công nghệ. Vụ cháy Lahaina ở Hawaii (2023) và Camp Fire ở California (2018) cũng đã cho thấy những lỗ hổng tương tự.

Kết quả của cuộc điều tra này có thể tạo ra một tiền lệ quan trọng, buộc các cơ quan ứng phó khẩn cấp trên khắp nước Mỹ phải xem xét lại các quy trình của mình để đảm bảo công tác sơ tán được thực hiện một cách công bằng, đặc biệt là ở các cộng đồng đa dạng về chủng tộc và kinh tế xã hội. Động thái này cũng chứng tỏ sức mạnh của việc tổ chức cộng đồng, khi nhóm những người sống sót đã vận động thành công để chính quyền phải vào cuộc sau một năm xảy ra thảm kịch.

Vụ việc không có tác động trực tiếp đến các doanh nghiệp hoặc vấn đề của người Mỹ gốc Việt. Tuy nhiên, nó nêu bật một vấn đề quan trọng đối với tất cả cư dân California, bao gồm cả cộng đồng người Việt, những người thường sống trong các khu vực có nguy cơ cháy rừng. Tính hiệu quả và công bằng của các hệ thống cảnh báo khẩn cấp—bao gồm cả việc tiếp cận các cộng đồng không nói tiếng Anh—là một mối quan tâm chung.