Chính quyền Trump dùng AI của Palantir để rà soát các chương trình liên quan đến 'đa dạng' và 'giới'

WASHINGTON – Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh (HHS) đã sử dụng các công cụ AI (Trí tuệ nhân tạo) từ công ty Palantir từ tháng 3 năm ngoái. Mục đích là để sàng lọc các khoản tài trợ và đơn xin việc không tuân thủ các sắc lệnh hành pháp của Tổng thống Donald Trump. Các sắc lệnh này nhắm vào 'ý thức hệ về giới' và các sáng kiến về đa dạng, công bằng và hòa nhập (DEI).

Thông tin này được tiết lộ trong một danh mục các trường hợp sử dụng AI của HHS trong năm 2025. Cả Palantir và HHS đều không công bố việc sử dụng phần mềm cho mục đích này. Chỉ riêng trong năm đầu tiên của nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump, Palantir đã nhận được hơn 35 triệu USD từ HHS. Công ty khởi nghiệp Credal AI cũng tham gia vào việc kiểm tra các đơn xin tài trợ, nhận được khoảng 750.000 USD.

Việc rà soát diễn ra tại Cục Quản lý Trẻ em và Gia đình (ACF). Hệ thống AI tự động gắn cờ các đơn xin tài trợ và mô tả công việc có chứa các từ khóa bị nhắm mục tiêu. Sau đó, nhân viên ACF sẽ xem xét lại ở khâu cuối cùng. Các sắc lệnh yêu cầu chính phủ chấm dứt các chương trình DEI và định nghĩa 'giới tính' là một 'phân loại sinh học bất biến'.

Việc sử dụng công nghệ của Palantir và Credal AI bởi chính quyền Trump cho thấy một bước tiến đáng kể trong việc thực thi chính sách mang tính ý thức hệ. Đây không còn là những chỉ thị chung chung, mà là một hệ thống giám sát tự động được cấy sâu vào bộ máy hành chính. Palantir, vốn nổi tiếng với các hợp đồng quốc phòng và tình báo, giờ đây đang cung cấp công cụ để thực thi một chương trình nghị sự xã hội trong nước. Điều này đánh dấu sự mờ đi của ranh giới giữa công nghệ an ninh quốc gia và quản trị chính sách nội bộ.

Cơ chế hoạt động của hệ thống này tạo ra một 'hiệu ứng ớn lạnh' (chilling effect) rõ rệt. Dù có một bước 'xem xét cuối cùng' của con người, quá trình sàng lọc ban đầu bằng AI đã định hình sẵn kết quả. Các tổ chức xin tài trợ và các cơ quan chính phủ sẽ tự động né tránh các thuật ngữ liên quan đến DEI hay LGBT để không bị hệ thống gắn cờ. Về cơ bản, AI hoạt động như một người gác cổng kỹ thuật số, buộc các bên phải tự kiểm duyệt trước khi đơn của họ được con người nhìn thấy.

Sự thiếu minh bạch trong các hợp đồng cũng là một điểm đáng lo ngại. Việc không đề cập đến mục đích thực sự cho thấy nỗ lực triển khai một chính sách gây tranh cãi mà không cần thông qua sự giám sát của công chúng. Điều này biến các công cụ AI thành phương tiện để nhanh chóng định hình lại bộ máy liên bang theo đường lối của Tòa Bạch Ốc, vượt qua các quy trình thảo luận chính sách truyền thống.

Các chính sách này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến các tổ chức phi lợi nhuận của người Mỹ gốc Việt chuyên phục vụ cộng đồng. Nhiều tổ chức này phụ thuộc vào các khoản tài trợ liên bang từ HHS để cung cấp các dịch vụ xã hội và sức khỏe. Nếu đơn xin tài trợ của họ cho các chương trình hỗ trợ thanh thiếu niên, người cao tuổi, hoặc các nhóm LGBT trong cộng đồng Việt Nam bị AI tự động gắn cờ vì sử dụng các thuật ngữ như 'công bằng' hay 'hòa nhập', họ có nguy cơ bị từ chối tài trợ. Điều này sẽ làm giảm các nguồn lực quan trọng cho cộng đồng.