Cuba: Một Quốc Gia Cạn Kiệt Năng Lượng

Cuộc sống thường nhật tại Cuba đang đối mặt với nhiều khó khăn nghiêm trọng do sự sụp đổ của các dịch vụ cơ bản. Tại Arroyo Naranjo, một khu vực ngoại ô thủ đô Havana, tình trạng mất điện kéo dài hơn 16 giờ đã trở nên phổ biến. Việc này kéo theo tình trạng thiếu nước do các máy bơm của hệ thống thủy lợi không thể hoạt động.

Nhiều gia đình phải nấu ăn bằng bếp than tự chế vì gas không được cung cấp trong cả tháng. Thực phẩm trong tủ lạnh hư hỏng nhanh chóng. Câu chuyện của Javier, 27 tuổi, và cha là Elías, 64 tuổi, phản ánh rõ thực tế này. Họ đối mặt với tình trạng đói, khát và mất ngủ vì nóng bức và mùi hôi thối từ rác thải không được thu gom.

Hệ thống giao thông công cộng cũng bị gián đoạn. Một chuyến xe buýt dự kiến chở các quân nhân dự bị, bao gồm cả hai cha con, đến một buổi tập trận đã không bao giờ xuất hiện. Tình hình cho thấy sự tê liệt lan rộng ngay cả trong các dịch vụ thiết yếu của nhà nước.

Chúng tôi nhận thấy câu chuyện từ Arroyo Naranjo không chỉ là một ghi nhận cá nhân, mà là một lát cắt vi mô về sự thất bại mang tính hệ thống ở Cuba. Sự sụp đổ đồng loạt của các dịch vụ cơ bản—điện, nước, gas, vệ sinh, và cả vận tải quân sự—cho thấy một bộ máy nhà nước đang mất khả năng vận hành ở cấp độ nền tảng nhất.

Đối với nhiều người Việt, đặc biệt là thế hệ đã trải qua thời kỳ bao cấp, những chi tiết này gợi lại ký ức sâu sắc về tình trạng thiếu thốn và sự bất lực trước một hệ thống kinh tế kế hoạch hóa trì trệ. Tuy nhiên, có một khác biệt quan trọng: Việt Nam đã chọn con đường Đổi Mới vào năm 1986, mở cửa và hội nhập kinh tế, tạo ra một quỹ đạo phát triển hoàn toàn khác.

Cuba, ngược lại, vẫn duy trì một mô hình kinh tế tập trung và hệ quả là sự kiệt quệ về kinh tế và xã hội ngày càng trầm trọng. Tình hình hiện tại là kết quả tất yếu của nhiều thập kỷ quản lý yếu kém, bị ảnh hưởng bởi cấm vận, và thiếu vắng cải cách thực chất. Chi tiết chiếc xe buýt quân sự không đến đón lính dự bị đặc biệt đáng chú ý: nó cho thấy ngay cả những trụ cột được cho là vững chắc nhất của nhà nước, như quân đội, cũng đang bị xói mòn bởi sự yếu kém chung của hạ tầng.

Câu chuyện về sự sụp đổ đời sống ở Cuba có thể gây tiếng vang mạnh mẽ trong cộng đồng người Mỹ gốc Việt, đặc biệt là thế hệ thứ nhất. Những hình ảnh về thiếu thốn, xếp hàng và sự bất lực của người dân gợi lại ký ức về cuộc sống dưới chế độ bao cấp trước Đổi Mới ở Việt Nam, củng cố lý do tại sao nhiều người đã chọn rời bỏ quê hương để tìm kiếm tự do và cơ hội. Đối với nhiều người, tình cảnh của người dân Cuba là một lời nhắc nhở về con đường mà Việt Nam đã may mắn tránh được.