EU trước sức ép của Trump về Greenland: Brussels cân nhắc trả đũa thương mại mạnh tay

Các nhà lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) sẽ nhóm họp tại Brussels vào tối thứ Năm để đưa ra phản ứng cụ thể trước các động thái từ Tổng thống Mỹ Donald Trump. Cuộc họp diễn ra sau khi ông Trump bị cáo buộc sử dụng các lời đe dọa thuế quan rõ ràng để gây áp lực kinh tế và chính trị lên Đan Mạch liên quan đến vấn đề Greenland. Trong bối cảnh căng thẳng, Nghị viện châu Âu đã bỏ phiếu để đình chỉ việc phê chuẩn một thỏa thuận thương mại trước đó, được gọi là thỏa thuận Turnberry. Giới lãnh đạo EU đang được kêu gọi tuyên bố thỏa thuận này vô hiệu. Khối cũng đang xem xét các biện pháp đáp trả mạnh mẽ. Cụ thể, EU có thể tái áp đặt gói thuế quan trị giá 93 tỷ euro lên hàng hóa xuất khẩu của Mỹ, dự kiến có hiệu lực vào ngày 7 tháng 2 nếu Washington không lùi bước. Ngoài ra, khối có thể lần đầu tiên kích hoạt Công cụ Chống Cưỡng chế, một cơ chế kinh tế mạnh mẽ. Về mặt quân sự, Đan Mạch được cho là có thể viện dẫn Điều 4 của NATO để buộc liên minh phải thảo luận về mối đe dọa này.

Cuộc đối đầu hiện tại giữa Hoa Kỳ và EU không đơn thuần là một tranh chấp thương mại, mà là một phép thử mang tính định hình về vai trò địa chính trị của châu Âu. Yêu sách của chính quyền Trump đối với Greenland, kết hợp với các đòn trừng phạt kinh tế, đã đẩy liên minh vào một tình thế mang tính tồn vong: hoặc thể hiện sự đoàn kết và sức mạnh, hoặc đối mặt với nguy cơ mất đi sự liên quan trên trường quốc tế.

Sự leo thang này được cho là hệ quả tất yếu của chính sách mà châu Âu đã theo đuổi trước đây. Thỏa thuận Turnberry vào tháng 7 năm ngoái, vốn được xem là một hành động nhượng bộ, đã không mang lại sự ổn định. Thay vào đó, nó lại khuyến khích Washington đưa ra các yêu sách táo bạo hơn, xác nhận một quy luật trong quan hệ quốc tế: sự yếu đuối không mua được hòa bình mà chỉ mời gọi thêm áp lực.

Hiện tại, vấn đề không nằm ở việc ai có khả năng gây thiệt hại cho ai, vì cả hai bên đều có thừa đòn bẩy kinh tế. Câu hỏi cốt lõi là về ý chí chính trị. EU sở hữu các công cụ trả đũa mạnh mẽ, từ các gói thuế quan khổng lồ đến cơ chế chống cưỡng chế chưa từng được sử dụng. Tuy nhiên, điểm yếu cố hữu của khối luôn là sự thiếu quyết tâm và chia rẽ nội bộ. Lần này, khi lợi ích cốt lõi của một quốc gia thành viên bị đe dọa trực tiếp, áp lực phải hành động một cách thống nhất là rất lớn. Cách Brussels phản ứng sẽ gửi một tín hiệu rõ ràng không chỉ đến Washington mà còn đến các cường quốc khác như Nga và Trung Quốc về năng lực thực sự của châu Âu trong một thế giới ngày càng cạnh tranh.

Cuộc đối đầu này không có tác động trực tiếp đến các vấn đề cụ thể của cộng đồng người Mỹ gốc Việt như thị thực hay kiều hối. Tuy nhiên, một cuộc chiến thương mại toàn diện giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới là Mỹ và EU sẽ gây ra bất ổn kinh tế toàn cầu. Điều này có thể ảnh hưởng gián tiếp đến các doanh nghiệp nhỏ tại Mỹ, bao gồm cả các cơ sở kinh doanh của người Việt, thông qua việc tăng chi phí chuỗi cung ứng và sụt giảm sức mua của người tiêu dùng.