Gia Tăng Trục Xuất: Người Tị Nạn Gốc Đông Nam Á Có Tiền Án Đối Mặt Nguy Cơ Bị Đưa Về Cố Quốc

WASHINGTON – Chính quyền liên bang đã gia tăng đáng kể các hoạt động trục xuất người nhập cư gốc Đông Nam Á có tiền án, gây xáo trộn lớn trong các cộng đồng người Hmong, Lào và Việt Nam tại Mỹ. Một trường hợp điển hình là ông Wa Kong Lor, một người tị nạn Hmong, đã bị trục xuất về Lào dù sinh ra trong trại tị nạn ở Thái Lan và chưa từng đặt chân đến đây. Kể từ khi chính quyền Trump bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai, số lượng các chuyến bay trục xuất đã tăng vọt. Một chuyến bay trong tháng 5 đã đưa 93 công dân Việt Nam và 65 công dân Lào về nước. Đại sứ quán Lào cho biết đã cấp giấy tờ đi lại cho 145 người kể từ tháng 1, tăng hơn mười lần so với những năm trước. Các nhà hoạt động và một số nhà lập pháp cấp tiểu bang đang tìm cách đối phó. Tại Minnesota, dân biểu Kaohly Vang Her đang thúc đẩy quy trình ân xá để xóa án tích, một biện pháp đã thành công ở New York. Những người ủng hộ cho rằng chính sách này đang chia cắt các gia đình và gây thêm tổn thương cho các cộng đồng tị nạn.

Chính sách trục xuất mạnh tay nhắm vào người tị nạn Đông Nam Á có tiền án không phải là mới, nhưng việc chính quyền Trump thứ hai đẩy mạnh thực thi đã tạo ra một cuộc khủng hoảng nhân đạo âm ỉ. Trọng tâm của vấn đề là Đạo luật Cải cách Nhập cư Bất hợp pháp và Trách nhiệm Nhập cư năm 1996. Đạo luật này, được ban hành từ lâu, đã mở rộng danh mục tội phạm có thể dẫn đến trục xuất và giờ đây đang được áp dụng triệt để. Việc chính quyền Mỹ tăng cường hợp tác với các chính phủ như Việt Nam và Lào để chấp nhận người bị trục xuất là một bước ngoặt quan trọng, hiện thực hóa các lệnh trục xuất vốn tồn tại trên giấy tờ trong nhiều năm. Phân tích của chúng tôi cho thấy đây là sự thay đổi chính sách có hệ thống chứ không chỉ là các trường hợp đơn lẻ. Những người bị nhắm đến thường là thế hệ tị nạn đến Mỹ sau năm 1975, định cư tại các khu vực khó khăn và thiếu sự hỗ trợ. Nhiều người phạm tội khi còn trẻ do hoàn cảnh nghèo đói và chấn thương chiến tranh. Sau khi thụ án, họ đã tái hòa nhập cộng đồng, lập gia đình và đóng thuế trong hàng chục năm. Việc trục xuất họ giờ đây bị các nhà hoạt động coi là một sự bội ước, phá vỡ cấu trúc gia đình và tạo ra gánh nặng kinh tế-xã hội cho những người ở lại, đồng thời đẩy những người bị trục xuất đến một quốc gia mà họ gần như không có mối liên hệ nào.

Đối với cộng đồng người Mỹ gốc Việt, chính sách này gây ra một làn sóng lo sợ lan rộng, đặc biệt là trong các gia đình có người thân từng có tiền án, dù đã cải tạo từ rất lâu. Nó nhắm thẳng vào thế hệ tị nạn 1.5, những người đến Mỹ khi còn nhỏ và có thể đã phạm sai lầm trong quá trình trưởng thành đầy khó khăn. Nguy cơ một người cha, một người trụ cột kinh tế, bỗng nhiên bị bắt và trục xuất về Việt Nam sau hàng chục năm sống ở Mỹ là một mối đe dọa hiện hữu. Điều này không chỉ gây ra sự chia cắt gia đình mà còn tạo ra sự bất ổn về kinh tế và tâm lý. Các tổ chức cộng đồng đang phải gồng mình hỗ trợ pháp lý và vận động hành lang, nhưng nỗi lo sợ về một lệnh trục xuất có thể đến bất cứ lúc nào vẫn bao trùm lên nhiều gia đình thường trú nhân.