Hóa đơn tiền nước ở Anh và Wales tăng vọt, người dân trả giá cho hạ tầng xuống cấp

LONDRES – Các hộ gia đình ở Anh và Wales sẽ đối mặt với việc hóa đơn tiền nước tăng trung bình 33 bảng Anh bắt đầu từ tháng Tư. Theo số liệu từ Water UK, nhóm vận động hành lang của ngành, mức tăng 5,4% này sẽ đẩy hóa đơn trung bình hàng năm lên 639 bảng.

Mức tăng này, cao hơn tỷ lệ lạm phát, được cho là nhằm tài trợ cho việc sửa chữa các đường ống bị rò rỉ và nâng cấp các công trình xử lý nước thải. Các công ty nước trong những năm gần đây đã phải đối mặt với sự chỉ trích gay gắt của công chúng về tình trạng tràn nước thải ra sông và biển.

Cơ quan quản lý Ofwat đã cho phép các công ty thu của khách hàng tổng cộng 104 tỷ bảng trong giai đoạn 2025-2030 để chi cho việc bảo trì. Khách hàng của Southern Water sẽ có hóa đơn trung bình cao nhất, lên tới 759 bảng. Mức tăng mạnh nhất sẽ áp dụng cho khách hàng của United Utilities (tăng 57 bảng), trong khi khách hàng của Thames Water sẽ có mức tăng nhỏ nhất (3 bảng).

Các nhà vận động chỉ trích việc tăng giá, cho rằng người tiêu dùng đang phải trả tiền cho sự thất bại kéo dài hàng thập kỷ của các công ty.

Việc tăng hóa đơn tiền nước ở Anh và Wales không chỉ là một vấn đề tài chính, mà nó còn phơi bày những rạn nứt sâu sắc trong mô hình tư nhân hóa các dịch vụ công thiết yếu. Không giống như Scotland và Bắc Ireland nơi ngành nước vẫn do nhà nước quản lý, Anh và Wales đã tư nhân hóa ngành này từ năm 1989 với lời hứa về hiệu quả và đầu tư tốt hơn.

Tuy nhiên, thực tế sau nhiều thập kỷ lại cho thấy một bức tranh khác. Các công ty nước liên tục bị cáo buộc đã ưu tiên tối đa hóa lợi nhuận và trả cổ tức hậu hĩnh cho cổ đông thay vì tái đầu tư đầy đủ vào việc bảo trì và nâng cấp cơ sở hạ tầng. Hậu quả là một hệ thống cũ kỹ, rò rỉ nghiêm trọng và các vụ bê bối ô nhiễm môi trường từ nước thải chưa qua xử lý. Giờ đây, gánh nặng tài chính để khắc phục những thất bại tích tụ này lại được chuyển thẳng sang cho người tiêu dùng.

Hành động của cơ quan quản lý Ofwat, khi phê duyệt kế hoạch chi tiêu khổng lồ được tài trợ bởi chính khách hàng, cũng làm dấy lên câu hỏi về hiệu quả giám sát và liệu họ có đang quá ưu ái cho các tập đoàn hay không. Câu chuyện này là một bài học điển hình về sự xung đột giữa động cơ lợi nhuận và lợi ích công cộng trong việc quản lý các nguồn tài nguyên không thể thiếu. Nó cho thấy khi một dịch vụ cơ bản được vận hành như một doanh nghiệp thuần túy, người dân thường là bên chịu thiệt hại cuối cùng.

Đối với nhiều người Mỹ gốc Việt đã quen với các mô hình dịch vụ công khác nhau, tình hình ở Anh cho thấy cuộc tranh luận đang diễn ra ở các nước phương Tây về ưu và nhược điểm của việc tư nhân hóa các dịch vụ thiết yếu. Nó đặt ra câu hỏi về việc ai là người chịu trách nhiệm cuối cùng khi cơ sở hạ tầng quan trọng xuống cấp.