Iran: Tranh cãi về số người chết trong biểu tình, kêu gọi điều tra độc lập

Các lời kêu gọi đang gia tăng ở Iran về một cuộc điều tra độc lập về số người thiệt mạng trong các cuộc biểu tình gần đây. Động thái này diễn ra sau khi chính phủ thông báo sẽ giám sát việc công bố tên của những người đã khuất.

Hành động của chính phủ được cho là nhằm bác bỏ các cáo buộc về tội ác chống lại loài người và con số người chết lên tới 30.000 người. Con số tử vong chính thức do Quỹ Liệt sĩ Iran công bố là 3.117 người, bao gồm cả thành viên của lực lượng an ninh.

Các nhà cải cách Iran cho rằng quy trình của chính phủ không đủ minh bạch. Mohsen Borhani, một giáo sư luật tại Đại học Tehran, nói rằng việc công khai danh tính người chết là một bước tiến, nhưng đề nghị lập một trang web để người dân có thể công khai tải lên thông tin về nạn nhân. Nhiều gia đình lo sợ bị trả thù nếu xác định người thân của họ bị lực lượng an ninh giết hại.

Do sự mất lòng tin sâu sắc, nhiều người không chấp nhận dữ liệu chính thức. Nhà phân tích Ahmad Zeidabadi đề xuất Liên Hợp Quốc cử một phái đoàn tìm kiếm sự thật đến Iran. Một ủy ban không chính thức cũng đã được thành lập để xác định danh tính hàng chục ngàn người được cho là vẫn đang bị giam giữ.

Cuộc tranh cãi về số người chết trong biểu tình ở Iran cho thấy một cuộc khủng hoảng niềm tin sâu sắc đối với chính quyền. Sự chênh lệch quá lớn giữa con số chính thức (khoảng 3.000) và các ước tính không chính thức (lên đến 30.000) đã phá vỡ hoàn toàn lòng tin của công chúng vào các cơ quan nhà nước.

Nỗ lực của chính phủ trong việc công bố danh sách người chết là một con dao hai lưỡi. Đây là một nỗ lực nhằm kiểm soát câu chuyện và tỏ ra minh bạch. Tuy nhiên, nếu danh sách này không đầy đủ hoặc bị cho là đã qua chỉnh sửa, nó sẽ phản tác dụng và càng làm gia tăng sự phẫn nộ trong xã hội. Lời kêu gọi một cuộc điều tra của Liên Hợp Quốc từ chính các nhà phân tích cải cách trong nước là một dấu hiệu đáng chú ý. Điều này cho thấy ngay cả những người trong hệ thống cũng thừa nhận sự thất bại của các thể chế trong nước và coi sự can thiệp của quốc tế là con đường duy nhất để tìm ra sự thật đáng tin cậy.

Đáng chú ý là thông tin về nhân khẩu học của những người bị bắt: đa số sinh từ năm 1980 đến 1985 và là trụ cột kinh tế gia đình. Điều này cho thấy các cuộc biểu tình không chỉ do giới trẻ dẫn dắt mà còn có sự tham gia của một thế hệ lớn tuổi hơn, những người đang đối mặt với các vấn đề kinh tế và xã hội sâu sắc. Việc bắt giữ hàng loạt và tuyên án nhanh chóng có thể tạo ra một thế hệ bất đồng chính kiến mới, những người có kinh nghiệm trực tiếp với sự đàn áp của nhà nước.