Los Angeles thông qua kế hoạch tàu điện ngầm tỷ đô kết nối Valley và Westside, nhưng bài toán kinh phí vẫn bỏ ngỏ

Một ủy ban của cơ quan vận tải Metro đã phê duyệt đề xuất cho một tuyến tàu điện ngầm đường sắt hạng nặng dưới lòng đất nhằm kết nối San Fernando Valley và khu Westside. Dự án Hành lang Vận tải Sepulveda được kỳ vọng sẽ giảm bớt tắc nghẽn trên xa lộ 405, một trong những tuyến đường đông đúc nhất nước Mỹ. Kế hoạch mới sẽ chạy từ Van Nuys, đi ngầm dưới dãy núi Santa Monica và khu Bel Air, có một trạm tại UCLA, và kết thúc tại trạm E Line/Expo Sepulveda. Đề xuất này đã loại bỏ phương án tàu một ray (monorail) gây tranh cãi trước đó. Toàn bộ hội đồng quản trị của Metro sẽ bỏ phiếu về kế hoạch này vào thứ Năm tới. Dự án đã nhận được hàng ngàn ý kiến công chúng. Lộ trình hiện tại được điều chỉnh sau khi người dân bày tỏ lo ngại về việc khoan gần một đường ống nước áp lực cao. Tuy nhiên, vấn đề lớn nhất vẫn là kinh phí. Chi phí ước tính đã tăng vọt từ 6 tỷ USD vào năm 2016. Hiện tại, Metro mới chỉ đảm bảo được khoảng 3 phẩy 5 tỷ USD và chưa có kế hoạch cụ thể để huy động phần còn lại, vốn sẽ cần đến ngân sách liên bang, tiểu bang và địa phương.

Việc ủy ban của Metro bật đèn xanh cho tuyến tàu điện ngầm Sepulveda là một bước tiến mang tính biểu tượng hơn là thực tế. Trong nhiều thập kỷ, việc kết nối Valley và Westside qua con đèo khét tiếng là một bài toán nan giải của Los Angeles, và bất kỳ sự tiến triển nào cũng đáng ghi nhận. Tuy nhiên, sự chấp thuận này chỉ che giấu một sự thật gai góc: dự án đang đối mặt với một lỗ hổng tài chính khổng lồ.

Khoản kinh phí 3,5 tỷ USD đã được đảm bảo chỉ là một phần nhỏ của tổng chi phí dự kiến, con số mà chính Metro cũng chưa thể đưa ra chính xác nhưng có thể lên đến hàng chục tỷ đô la. Việc trông chờ vào các nguồn tài trợ từ liên bang và tiểu bang, hay đề cập đến các quan hệ đối tác công-tư (public-private partnerships) là những giải pháp quen thuộc nhưng mơ hồ. Chúng ta đã thấy mô hình này với dự án đường sắt cao tốc California, một dự án cũng đầy tham vọng nhưng liên tục bị đình trệ vì thiếu vốn và chi phí đội lên.

Điểm sáng hiếm hoi là việc Metro đã lắng nghe và điều chỉnh lộ trình dựa trên phản hồi của cộng đồng, một động thái cho thấy sự thay đổi trong cách tiếp cận các dự án hạ tầng lớn. Tuy nhiên, điều này cũng cho thấy các dự án như vậy dễ bị ảnh hưởng bởi áp lực địa phương, có thể dẫn đến sự chậm trễ và tốn kém hơn.

Cuối cùng, dù các nhà lãnh đạo ca ngợi tầm nhìn về một Los Angeles bớt phụ thuộc vào ô tô, hiện thực vẫn là một kế hoạch với chi phí khổng lồ và nguồn vốn chưa xác định. Đây sẽ là một cuộc chạy đua marathon về tài chính và chính trị, chứ không phải là một cuộc chạy nước rút để hoàn thành trước Thế vận hội 2028.

Dự án này có tác động trực tiếp đến cộng đồng người Việt ở Los Angeles. Khu vực San Fernando Valley là nơi sinh sống của một lượng lớn người Mỹ gốc Việt. Một tuyến tàu điện ngầm kết nối thẳng đến các trung tâm việc làm và giáo dục lớn ở Westside, như UCLA, sẽ giúp giảm đáng kể thời gian và chi phí đi lại cho nhiều người lao động và sinh viên Việt Nam hiện đang phải vật lộn với tình trạng kẹt xe hàng ngày trên xa lộ 405. Các doanh nghiệp nhỏ của người Việt dọc theo tuyến đường Van Nuys cũng có thể hưởng lợi từ lượng khách bộ hành tăng lên sau khi dự án hoàn thành.