Mỹ và Iran đối đầu gay gắt tại Liên Hiệp Quốc về biểu tình

NEW YORK – Các quan chức Mỹ và Iran đã có những trao đổi nảy lửa tại một cuộc họp khẩn của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc về các cuộc biểu tình gây chết người ở Iran. Đại diện Iran cáo buộc Washington "trực tiếp can dự vào việc điều khiển bất ổn". Phía Iran cảnh báo sẽ đáp trả bất kỳ hành động gây hấn nào của Mỹ nhưng khẳng định không tìm kiếm đối đầu.

Đáp lại, đại diện Mỹ Mike Waltz chỉ trích phản ứng của chính phủ Iran, cho rằng việc cắt Internet gây khó khăn cho việc xác minh quy mô của cuộc trấn áp. Ông Waltz nói rằng chính phủ Iran "sợ chính người dân của mình".

Một quan chức cấp cao của LHQ cho biết các cuộc biểu tình bắt đầu từ ngày 28/12/2025 do sụp đổ tiền tệ và lạm phát, đã nhanh chóng lan rộng toàn quốc. Các nhà giám sát nhân quyền ước tính hơn 18.000 người đã bị bắt giữ, dù LHQ không thể xác minh con số này. LHQ kêu gọi Iran điều tra các trường hợp tử vong và ngừng các vụ hành quyết liên quan đến biểu tình. Trong khi đó, Mỹ đã áp đặt các biện pháp trừng phạt mới đối với các quan chức an ninh cấp cao của Iran.

Cuộc đối đầu tại Hội đồng Bảo an cho thấy một chiến lược áp lực đa tầng của Washington nhắm vào Tehran. Về bản chất, đây không chỉ là một cuộc tranh luận ngoại giao mà là sự kết hợp giữa ba mặt trận: sức ép từ bên trong Iran qua các cuộc biểu tình, sức ép kinh tế từ các lệnh trừng phạt quốc tế, và sức ép chính trị trên diễn đàn toàn cầu.

Chính phủ Iran đang ở trong một thế kẹt. Tình hình kinh tế tồi tệ, vốn bị các lệnh trừng phạt kéo dài làm trầm trọng thêm, là nguyên nhân sâu xa của sự bất mãn trong dân chúng. Tuy nhiên, phản ứng trấn áp cứng rắn của Tehran lại cung cấp cho Hoa Kỳ lý do chính đáng để gia tăng áp lực và kêu gọi sự ủng hộ của quốc tế. Điều này tạo ra một vòng luẩn quẩn: trừng phạt làm kinh tế suy yếu, dẫn đến biểu tình, kéo theo trấn áp, và rồi lại có thêm lý do để trừng phạt.

Việc Mỹ tập trung vào vấn đề nhân quyền và cắt Internet là một động thái chiến lược nhằm cô lập Iran về mặt đạo đức. Đồng thời, lời cảnh báo đáp trả quân sự của Iran, dù là một hình thức răn đe tiêu chuẩn, cũng cho thấy mức độ căng thẳng hiện tại. Tehran đang cố gắng vạch ra một lằn ranh đỏ để ngăn chặn can thiệp quân sự, trong khi vẫn để ngỏ khả năng hạ nhiệt. Sự xuất hiện của các nhà hoạt động dân sự như Masih Alinejad tại LHQ cũng khuếch đại tiếng nói của phe đối lập, gây khó khăn cho các quốc gia khác trong việc giữ thái độ trung lập.

Câu chuyện về một nhà báo, nhà hoạt động người Mỹ gốc Iran như bà Masih Alinejad trực tiếp chất vấn chính quyền cũ tại một diễn đàn quốc tế như Liên Hiệp Quốc có thể tạo ra sự đồng cảm trong một bộ phận cộng đồng người Mỹ gốc Việt. Hình ảnh một nhà hoạt động lưu vong lên tiếng cho những người ở lại quê nhà là một chủ đề quen thuộc, phản ánh trải nghiệm của nhiều thế hệ người Việt tị nạn và các nhà bất đồng chính kiến.