Myanmar: Tướng Min Aung Hlaing Lập 'Siêu Cơ Quan', Củng Cố Quyền Lực Trước Khi Thành Tổng Thống

Chính quyền quân sự Myanmar tuyên bố sẽ thành lập một thực thể mới có tên Hội đồng Tư vấn Liên bang để giám sát cả quân đội và chính quyền dân sự. Các chuyên gia cho rằng động thái này cho phép nhà lãnh đạo Min Aung Hlaing trở thành tổng thống mà không làm suy yếu quyền kiểm soát đối với lực lượng vũ trang.

Thông báo được đưa ra trên truyền thông nhà nước chỉ vài ngày sau khi kết thúc một cuộc bầu cử. Quốc hội mới dự kiến sẽ nhóm họp vào tháng tới để chuyển giao quyền lực cho một chính phủ trên danh nghĩa là dân sự.

Hội đồng năm thành viên này sẽ có quyền hạn rất rộng, kiểm soát mọi thành phần quan trọng của an ninh quốc gia và quy trình lập pháp. Viện Chiến lược và Chính sách - Myanmar mô tả đây là một "siêu cơ quan" được thiết kế để nắm giữ "quyền lực tối cao" trên cả ba nhánh hành pháp, lập pháp và tư pháp.

Ông Min Aung Hlaing lên nắm quyền sau cuộc đảo chính năm 2021, lật đổ chính phủ dân sự của bà Aung San Suu Kyi. Sự kiện này đã châm ngòi cho một cuộc nội chiến khiến hơn 93.000 người thiệt mạng. Đảng do quân đội hậu thuẫn đã thắng lớn trong cuộc bầu cử gần đây, vốn bị Liên Hiệp Quốc và các nước phương Tây chỉ trích.

Việc thành lập Hội đồng Tư vấn Liên bang không phải là một bước tiến tới chính quyền dân sự, mà là một hành động hợp thức hóa quyền lực tuyệt đối của quân đội dưới một vỏ bọc mới. Đây là một cấu trúc được thiết kế để Thống tướng Min Aung Hlaing có thể giữ chức danh "tổng thống" mang tính hình thức, trong khi quyền lực thực sự nằm ở hội đồng mà ông kiểm soát. Điều này cho phép ông vượt qua mọi giới hạn hiến pháp đối với quyền lực tổng thống, một chiến thuật củng cố quyền lực kinh điển.

Động thái này cho thấy chính quyền quân sự Myanmar không có ý định tuân thủ Đồng thuận 5 điểm của ASEAN, vốn kêu gọi đối thoại và chấm dứt bạo lực. Thay vào đó, họ đang tạo ra một thực tế chính trị lâu dài, nơi quân đội là trung tâm của mọi quyền lực. Điều này đặt các thành viên ASEAN, trong đó có Việt Nam, vào một tình thế ngoại giao phức tạp.

Hà Nội từ lâu đã duy trì chính sách không can thiệp nhưng vẫn tiếp tục tương tác với chính quyền quân sự, khác với các biện pháp trừng phạt của phương Tây. Tuy nhiên, việc quyền lực quân sự được củng cố vĩnh viễn ở một quốc gia thành viên thách thức sự đoàn kết và uy tín của cả khối. Việt Nam và các nước láng giềng khác sẽ phải đối mặt với một bài toán khó: làm thế nào để ứng xử với một chế độ quân sự ngày càng cứng rắn trong khu vực mà không gây tổn hại đến sự ổn định chung và các nguyên tắc cốt lõi của ASEAN.