Năm đầu tiên nhiệm kỳ hai: Trump củng cố quyền lực với đội ngũ trung thành, đối mặt ít phản kháng

Tổng thống Donald Trump đã kết thúc năm đầu tiên của nhiệm kỳ thứ hai với việc sử dụng quyền lực hành pháp một cách rộng rãi, theo các nhà phân tích. Nguyên nhân chính là do ông gặp ít sự phản kháng nội bộ từ các nhân viên, nội các và Quốc hội so với nhiệm kỳ đầu tiên. Trong nhiệm kỳ trước, các cố vấn cấp cao như Chánh văn phòng John Kelly và Bộ trưởng Quốc phòng Jim Mattis thường xuyên phản đối hoặc trì hoãn các yêu cầu của ông. Tuy nhiên, đội ngũ hiện tại, bao gồm Chánh văn phòng Susie Wiles và Phó Tổng thống J.D. Vance, xem vai trò của họ là người thực thi tầm nhìn của tổng thống. Kết quả là ông Trump đã ký nhiều sắc lệnh hành pháp hơn trong năm qua so với toàn bộ nhiệm kỳ đầu. Các hành động đáng chú ý bao gồm việc triển khai Vệ binh Quốc gia đến các thành phố ở tiểu bang do đảng Dân chủ kiểm soát, ra lệnh truy tố các đối thủ chính trị, áp đặt thuế quan diện rộng và thực hiện hành động quân sự ở Iran và Venezuela mà không có sự chấp thuận của Quốc hội. Tỷ lệ ủng hộ của ông Trump đang ở mức thấp, đặc biệt với các cử tri độc lập, dù vẫn giữ được sự ủng hộ của khối cử tri cốt lõi.

Sự thay đổi cơ bản trong năm đầu tiên của nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump không nằm ở chính sách, mà ở cơ cấu quyền lực. Việc thay thế một nội các gồm những nhân vật có kinh nghiệm và đôi khi đối lập bằng một đội ngũ hoàn toàn trung thành đã loại bỏ cơ chế kiểm soát và cân bằng (checks and balances) nội bộ trong nhánh hành pháp. Điều này cho phép tổng thống điều hành gần như không bị cản trở, như một nhà phân tích mô tả là “cai trị theo ý thích”.

Hệ quả của việc này vượt ra ngoài chính trường Washington. Đối với các đối tác quốc tế như Việt Nam, một tổng thống Mỹ không bị giới hạn bởi các cố vấn hay quy trình lập pháp sẽ tạo ra một môi trường chính sách đối ngoại cực kỳ khó đoán định. Các quyết định về thương mại, chẳng hạn như áp thuế quan đột ngột bằng quyền lực khẩn cấp, có thể gây gián đoạn chuỗi cung ứng và ảnh hưởng trực tiếp đến các nền kinh tế phụ thuộc vào xuất khẩu. Tương tự, các hành động quân sự đơn phương ở Iran và Venezuela cho thấy một tiền lệ nguy hiểm, làm dấy lên lo ngại về sự ổn định của các cam kết an ninh của Hoa Kỳ ở các khu vực khác, bao gồm cả Biển Đông. Các quốc gia sẽ phải chuẩn bị cho những thay đổi chính sách đột ngột từ Washington, vốn được thúc đẩy bởi ý muốn của một cá nhân hơn là một quy trình có tham vấn.

Đối với cộng đồng người Mỹ gốc Việt, sự tập trung quyền lực vào các sắc lệnh hành pháp của Tổng thống Trump có thể mang lại những tác động trực tiếp và nhanh chóng, đặc biệt trong lĩnh vực di trú. Một chính quyền không bị cản trở bởi các cố vấn ôn hòa có thể ban hành các quy định mới về visa, chương trình bảo lãnh gia đình, hoặc chính sách tị nạn chỉ bằng một chữ ký, tạo ra sự bất ổn lớn cho những người đang trong quá trình nộp đơn hoặc chờ đợi. Các chủ doanh nghiệp nhỏ cũng đối mặt với rủi ro từ các chính sách kinh tế khó lường như thuế quan, có thể làm tăng chi phí hoạt động và gây ảnh hưởng đến lợi nhuận.