New Zealand: Khủng hoảng nước thải ở Wellington sau khi nhà máy xử lý sụp đổ

Thủ đô Wellington của New Zealand đang đối mặt với một thảm họa môi trường. Nước thải chưa qua xử lý đã đổ thẳng ra biển trong hơn hai tuần. Vụ việc xảy ra sau sự cố sập nhà máy xử lý nước thải Moa Point vào ngày 4 tháng 2.

Hàng triệu lít nước cống thô đã và đang gây ô nhiễm các rạn san hô và một khu bảo tồn biển. Các bãi biển nổi tiếng giờ đây vắng người, đầy những biển cảnh báo sức khỏe. Sự cố làm dấy lên lo ngại về hệ sinh thái biển, bao gồm các loài dễ bị tổn thương như chim cánh cụt xanh nhỏ.

Nguyên nhân ban đầu được xác định là do sự cố mất điện gây ngập lụt, phá hủy 80% thiết bị của nhà máy. Chính quyền đã mở một cuộc điều tra quốc gia. Các báo cáo cho thấy cơ sở hạ tầng đã bị thiếu đầu tư trong nhiều năm. Việc sửa chữa có thể mất nhiều tháng, gây thiệt hại kinh tế và ảnh hưởng đến đời sống người dân địa phương.

Vụ sụp đổ nhà máy xử lý nước thải ở Wellington không chỉ là một tai nạn kỹ thuật, mà là đỉnh điểm của sự lơ là mang tính hệ thống kéo dài nhiều thập kỷ. Các báo cáo chính thức đã cảnh báo về tình trạng thiếu kinh phí trong nhiều năm, cho thấy thảm họa này lẽ ra có thể được ngăn chặn. Đây là một bài học đắt giá về cái giá của việc trì hoãn đầu tư vào cơ sở hạ tầng thiết yếu.

Sự phức tạp trong cơ cấu quản lý cũng là một yếu tố chính. Việc giám sát nhà máy được phân chia giữa hai cấp chính quyền địa phương, một công ty tiện ích thuộc sở hữu hội đồng thành phố (Wellington Water) và một nhà thầu tư nhân (Veolia). Cấu trúc rắc rối này làm lu mờ trách nhiệm giải trình, khiến việc xác định ai chịu trách nhiệm cuối cùng trở nên khó khăn. Ngay cả thị trưởng mới của Wellington cũng thừa nhận hệ thống này "phức tạp" và không rõ ràng về thẩm quyền.

Sự cố này đặt chính phủ liên minh của New Zealand vào thế khó. Họ đã hủy bỏ kế hoạch tập trung hóa quản lý nước vào đầu năm 2024 để chuyển sang các cải cách ở cấp địa phương. Thảm họa ở Wellington trở thành một phép thử tức thời và khắc nghiệt đối với chính sách mới này. Dù một cơ quan mới sẽ được thành lập để cải thiện dịch vụ, nó vẫn là một giải pháp phản ứng sau khi thiệt hại đã xảy ra, thay vì là một chiến lược phòng ngừa chủ động.