Nghiên Cứu Mới: COVID-19 Không Xóa Bỏ Tiến Trình Giảm Bất Bình Đẳng Toàn Cầu

Một nghiên cứu mới cho thấy đại dịch COVID-19 đã làm chậm lại nhưng không đảo ngược xu hướng giảm bất bình đẳng toàn cầu trong nhiều thập kỷ. Các lo ngại về bất bình đẳng gia tăng đã thúc đẩy các cuộc tranh luận chính sách, với các kêu gọi về thuế tài sản toàn cầu. Nhiều tổ chức, như Oxfam, cho rằng đại dịch đã tạo ra 'bất bình đẳng chưa từng có'.

Tuy nhiên, Chỉ số Bất bình đẳng về Tiến bộ Con người, một thước đo mới, đưa ra một bức tranh khác. Chỉ số này đánh giá tám khía cạnh bao gồm tuổi thọ, tỷ lệ sống sót của trẻ em, giáo dục, truy cập internet, và tự do chính trị, thay vì chỉ tập trung vào thu nhập. Dữ liệu cho thấy bất bình đẳng toàn cầu đã giảm đáng kể trong 30 năm qua khi các nước nghèo thu hẹp khoảng cách với các nước giàu.

Trong các năm đại dịch 2020 và 2021, tiến độ này chậm lại hoặc đảo ngược một chút ở một số lĩnh vực. Tuy nhiên, mức độ bất bình đẳng chung vẫn thấp hơn nhiều so với thế hệ trước. Đáng chú ý, bất bình đẳng trong việc truy cập internet đã giảm xuống mức thấp kỷ lục. Ngược lại, bất bình đẳng về tự do chính trị lại tăng lên khi một số quốc gia trở nên độc đoán hơn.

Bài phân tích này, dựa trên nghiên cứu của Viện Cato, một tổ chức tư vấn theo khuynh hướng thị trường tự do, đưa ra một luận điểm thách thức tường thuật phổ biến rằng bất bình đẳng đang gia tăng không kiểm soát. Cốt lõi của báo cáo cho rằng các thị trường tự do và toàn cầu hóa, vốn bị chỉ trích là nguyên nhân gây ra bất bình đẳng, thực chất lại là động lực chính giúp các nước đang phát triển thu hẹp khoảng cách với thế giới phát triển trong ba thập kỷ qua.

Đối với một quốc gia như Việt Nam, câu chuyện này đặc biệt phù hợp. Việt Nam thường được xem là một ví dụ điển hình về thành công trong việc giảm nghèo và tăng trưởng kinh tế nhanh chóng kể từ khi mở cửa thị trường. Dữ liệu của báo cáo dường như củng cố cho lập luận rằng việc tham gia vào thương mại toàn cầu và áp dụng các chính sách thân thiện với thị trường đã mang lại những lợi ích cụ thể, giúp cải thiện mức sống một cách bền vững. Đại dịch là một cú sốc, nhưng nền tảng được xây dựng trong nhiều thập kỷ đã chứng tỏ khả năng phục hồi.

Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ ra một điểm đáng lo ngại: sự gia tăng bất bình đẳng về tự do chính trị trong thời kỳ đại dịch. Đây là một khía cạnh mà Việt Nam và nhiều quốc gia khác thường đối mặt với sự chú ý của quốc tế. Điều này cho thấy sự phát triển không đồng đều giữa kinh tế và chính trị. Lập luận của báo cáo rằng tự do kinh tế và chính trị là chìa khóa cho sự tiến bộ lâu dài đặt ra một câu hỏi phức tạp cho mô hình phát triển mà Hà Nội đang theo đuổi.

Đối với cộng đồng người Việt tại Mỹ, những phát hiện của báo cáo này có ý nghĩa gián tiếp nhưng quan trọng. Sự phục hồi và tiến bộ kinh tế dài hạn tại Việt Nam, như báo cáo chỉ ra, có tác động trực tiếp đến gia đình và người thân của họ. Một nền kinh tế Việt Nam ổn định và tiếp tục thu hẹp khoảng cách với các nước phát triển có nghĩa là mức sống của người dân được cải thiện, giảm bớt gánh nặng tài chính cho những người gửi tiền kiều hối. Báo cáo mang lại một góc nhìn lạc quan rằng những thành quả kinh tế ở Việt Nam có nền tảng vững chắc và không dễ bị xóa bỏ bởi các cuộc khủng hoảng, một tin tức đáng mừng cho những ai có quan hệ gia đình và kinh doanh tại đây.