Nhật Bản Kêu Gọi Mỹ-Âu Xây Chuỗi Cung Ứng Đất Hiếm, Đối Phó Trung Quốc

TOKYO – Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama tuyên bố nước này nên hợp tác với Hoa Kỳ và châu Âu để xây dựng một chuỗi cung ứng đất hiếm. Trả lời hãng tin Nikkei, bà Katayama nhấn mạnh mục tiêu là để ngăn chặn Trung Quốc sử dụng các khoáng sản chiến lược này như một vũ khí kinh tế. Đất hiếm là nhóm nguyên tố thiết yếu cho việc sản xuất các sản phẩm công nghệ cao, từ xe điện đến thiết bị quân sự. Hiện tại, Trung Quốc đang kiểm soát phần lớn thị trường khai thác và chế biến đất hiếm toàn cầu. Lời kêu gọi của bà Katayama phản ánh mối lo ngại ngày càng tăng của các nền kinh tế lớn về sự phụ thuộc vào chuỗi cung ứng do Bắc Kinh chi phối.

Lời kêu gọi của một quan chức cấp cao Nhật Bản tái khẳng định tính cấp bách của chiến lược 'de-risking' (giảm thiểu rủi ro) khỏi Trung Quốc mà các nước G7 đang theo đuổi. Sự kiện Trung Quốc hạn chế xuất khẩu đất hiếm sang Nhật Bản vào năm 2010 vẫn là một bài học đắt giá, cho thấy Bắc Kinh hoàn toàn có thể vũ khí hóa vị thế thống trị của mình trong chuỗi cung ứng khoáng sản. Động thái này không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn là an ninh quốc gia đối với các cường quốc công nghiệp.

Trong bối cảnh này, Việt Nam nổi lên như một đối tác tiềm năng quan trọng. Với trữ lượng đất hiếm được cho là lớn thứ hai thế giới, Việt Nam có một cơ hội địa chính trị rõ ràng để trở thành nhà cung cấp thay thế. Việc nâng cấp quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện với Hoa Kỳ vào năm 2023 đã mở đường cho hợp tác sâu rộng hơn về khoáng sản chiến lược. Lời kêu gọi từ Tokyo, một đồng minh chủ chốt của Washington, càng củng cố thêm xu hướng này.

Tuy nhiên, thách thức đối với Hà Nội không hề nhỏ. Vấn đề không nằm ở trữ lượng, mà là ở công nghệ khai thác và đặc biệt là khâu chế biến, một quy trình phức tạp đòi hỏi vốn đầu tư lớn và có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường cao. Để hiện thực hóa tiềm năng, Việt Nam sẽ cần thu hút mạnh mẽ vốn và công nghệ sạch từ Nhật Bản, Mỹ, và châu Âu. Đây sẽ là một phép thử cho khả năng của Việt Nam trong việc cải thiện môi trường đầu tư và cân bằng giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường.

Không có tác động trực tiếp đến các hoạt động kinh doanh nhỏ, vấn đề thị thực hay kiều hối của cộng đồng người Mỹ gốc Việt. Về lâu dài, nếu Việt Nam thu hút được đầu tư lớn vào lĩnh vực này, nó có thể tạo ra những thay đổi kinh tế vĩ mô, nhưng ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống cộng đồng tại Mỹ là không đáng kể.