Santa Monica Dùng AI Để Phạt Xe Hơi Đậu Trái Phép Trong Làn Xe Đạp

SANTA MONICA, California – Mùa xuân này, thành phố Santa Monica sẽ trở thành nơi đầu tiên tại Mỹ sử dụng hệ thống AI (Trí tuệ nhân tạo) trên xe công vụ để phát hiện các vi phạm trong làn đường dành cho xe đạp. Bắt đầu từ tháng Tư, bảy xe tuần tra đậu xe của thành phố sẽ được trang bị công nghệ quét của Hayden AI. Hệ thống này là phiên bản mở rộng của các camera tương tự đã được gắn trên xe buýt của thành phố. Hayden AI cho biết mục tiêu là giảm thiểu tình trạng đậu xe trái phép và tăng an toàn cho người đi xe đạp. Công nghệ của công ty đã được triển khai trên xe buýt ở Oakland, Sacramento, New York, Washington D.C. và Philadelphia. Tính đến tháng 9 năm 2025, Hayden AI đã lắp đặt 2.000 hệ thống trên toàn thế giới. Một cuộc thử nghiệm tại Đại học California, San Diego đã phát hiện hơn 1.100 vi phạm đậu xe trong 59 ngày, trong đó 88% là hành vi chặn làn đường xe đạp.

Việc Santa Monica áp dụng AI vào việc tuần tra đậu xe là một ví dụ điển hình cho xu hướng lớn hơn trên khắp nước Mỹ: các chính quyền thành phố ngày càng dựa vào công nghệ để quản lý và thực thi pháp luật ở cấp địa phương. Bề ngoài, đây là một giải pháp hợp lý nhằm tăng hiệu quả và an toàn công cộng, giải quyết một vấn đề cụ thể là xe hơi lấn chiếm không gian của xe đạp. Tuy nhiên, việc triển khai công nghệ giám sát tự động này đặt ra những câu hỏi quan trọng về quyền riêng tư. Dữ liệu do các camera này thu thập – hình ảnh đường phố, biển số xe, thói quen đi lại – sẽ được quản lý như thế nào? Ai sở hữu dữ liệu này, thành phố hay công ty tư nhân Hayden AI? Các biện pháp bảo vệ chống lạm dụng hoặc "mission creep" (sử dụng dữ liệu cho các mục đích khác ngoài dự định ban đầu) là gì? Ngoài ra, còn có nguy cơ về sự thiếu sót của thuật toán. Liệu hệ thống có xác định sai các vi phạm, và quy trình kháng cáo một vé phạt do máy móc đưa ra sẽ phức tạp đến mức nào? Mặc dù chỉ là một dự án thí điểm ở một thành phố, mô hình này có thể sẽ được nhân rộng nhanh chóng nếu thành công. Điều này báo hiệu một sự thay đổi từ việc thực thi pháp luật phản ứng (cảnh sát viên chứng kiến vi phạm) sang giám sát chủ động và liên tục, một sự thay đổi mà người dân cần phải chú ý.

Đối với nhiều người Mỹ gốc Việt, đặc biệt là chủ các doanh nghiệp nhỏ như nhà hàng, tiệm nail, hay các tài xế giao hàng ở những khu vực đô thị đông đúc, chính sách này có thể gây ra tác động trực tiếp. Việc thực thi đậu xe một cách tự động và nghiêm ngặt hơn có thể làm tăng chi phí hoạt động và gây phiền toái nếu cơ sở hạ tầng đậu xe không đáp ứng đủ nhu cầu. Một vé phạt do AI đưa ra có thể trở thành một gánh nặng không nhỏ cho các doanh nghiệp và người lao động vốn đã phải đối mặt với nhiều áp lực.