Thẩm phán Mỹ ra lệnh cho phép một số người Venezuela bị trục xuất quay lại để kiện chính phủ Trump

Một thẩm phán liên bang Hoa Kỳ đã ra phán quyết rằng một số người Venezuela bị chính quyền Trump gửi đến nhà tù ở El Salvador phải được phép quay lại Mỹ để tranh tụng các vụ kiện của họ. Thẩm phán James Boasberg ở Washington DC yêu cầu chính quyền Trump tạo điều kiện và chi trả chi phí đi lại cho những người bị trục xuất này.

Phán quyết áp dụng cho những người bị trục xuất theo Đạo luật Kẻ thù Nước ngoài (Alien Enemies Act) và hiện đang sống bên ngoài Venezuela. Luis Muñoz Pinto, một trong những người bị ảnh hưởng, cho biết anh muốn trở về để chứng minh mình không phải là thành viên băng đảng nhưng cũng lo sợ bị giam giữ lần nữa.

Tháng 3 năm ngoái, chính quyền Trump đã trục xuất hơn 250 người Venezuela đến nhà tù Cecot ở El Salvador, bất chấp lệnh cấm của tòa án. Tòa Bạch Ốc đã chỉ trích phán quyết của Thẩm phán Boasberg, gọi đây là "vô lý" và là hành động của một "nhà hoạt động tư pháp cực tả". Các luật sư của chính phủ trước đó đã lập luận rằng việc đưa những người này trở lại có thể gây tổn hại đến lợi ích chính sách đối ngoại của Mỹ.

Phán quyết của Thẩm phán Boasberg là một sự kiểm soát tư pháp quan trọng đối với quyền hành pháp, đặc biệt là cách chính quyền Trump sử dụng các biện pháp nhập cư cứng rắn. Việc viện dẫn Đạo luật Kẻ thù Nước ngoài—một đạo luật cũ hiếm khi được sử dụng từ Thế chiến II—để biện minh cho việc trục xuất hàng loạt bằng cách tuyên bố một cuộc "xâm lược" của băng đảng là một động thái cực đoan. Phán quyết này trực tiếp thách thức tính hợp pháp và cơ sở của hành động đó.

Tuy nhiên, tác động thực tế có thể sẽ bị hạn chế. Chính thẩm phán cũng thừa nhận rằng số người chọn quay trở lại "có thể sẽ rất nhỏ nếu không muốn nói là bằng không". Nỗi sợ bị giam giữ ngay khi đến nơi là một rào cản lớn, biến chiến thắng pháp lý này thành một lựa chọn đầy rủi ro cho các cá nhân liên quan. Vụ việc nêu bật cuộc đối đầu căng thẳng giữa hai hệ tư tưởng cốt lõi của Mỹ: một bên là cam kết về quy trình pháp lý và quyền hiến định, được đại diện bởi tòa án và ACLU; bên kia là ưu tiên an ninh quốc gia và kiểm soát biên giới bằng mọi giá của chính quyền Trump. Phản ứng gay gắt của Tòa Bạch Ốc, công kích cá nhân thẩm phán, cho thấy chiến lược chính trị hóa ngành tư pháp và biến một vấn đề pháp lý thành một cuộc chiến ý thức hệ. Điều này cũng cho thấy chính sách nhập cư của Mỹ có thể tạo ra các cuộc khủng hoảng nhân quyền ở các quốc gia khác, trong trường hợp này là tại nhà tù khét tiếng của El Salvador.

Vụ việc không có tác động trực tiếp đến cộng đồng người Mỹ gốc Việt về mặt pháp lý hay chính sách. Tuy nhiên, câu chuyện về những người xin tị nạn phải đối mặt với một hệ thống nhập cư khắc nghiệt và bị cáo buộc vô căn cứ có thể gợi lại những ký ức và trải nghiệm lịch sử của một bộ phận người Việt tị nạn trong quá khứ.