Tiết lộ tình báo: Giám đốc CIA đã cảnh báo Putin về Ukraine, nhưng châu Âu và Kyiv đã phớt lờ

Vào tháng 11 năm 2021, Giám đốc CIA William Burns đã đến Moscow để cảnh báo Vladimir Putin về những hậu quả thảm khốc nếu Nga xâm lược Ukraine. Tổng thống Joe Biden đã cử ông đi sau khi tình báo Mỹ phát hiện các dấu hiệu cho thấy một cuộc tấn công sắp xảy ra.

Trong một cuộc điện đàm, ông Putin đã phớt lờ cảnh báo của Burns và thay vào đó bày tỏ sự hoang tưởng về các mối đe dọa quân sự của Mỹ. Sau chuyến đi, Burns báo cáo với Tổng thống Biden rằng ông tin chắc Putin sẽ ra lệnh tấn công. Ba tháng rưỡi sau, cuộc xâm lược bắt đầu.

Một tường thuật mới dựa trên các cuộc phỏng vấn với hơn 100 quan chức cho thấy đây là một thành công tình báo ngoạn mục của Mỹ và Anh trong việc dự báo cuộc xâm lược. Tuy nhiên, nó cũng là một thất bại. Các cơ quan này đã đánh giá sai khả năng kháng cự của Ukraine, cho rằng Nga sẽ chiến thắng nhanh chóng. Quan trọng hơn, các đồng minh châu Âu và chính phủ Ukraine đã không tin vào các cảnh báo. Tổng thống Zelenskyy đã bác bỏ chúng là hành vi gieo rắc nỗi sợ hãi cho đến những ngày cuối cùng trước cuộc chiến.

Bài viết này, nhìn lại bốn năm sau cuộc xâm lược Ukraine, phân tích một trong những vấn đề cốt lõi của an ninh quốc tế: khoảng cách giữa việc sở hữu thông tin tình báo chính xác và việc thuyết phục các nhà lãnh đạo chính trị hành động dựa trên nó. Thành công của CIA và MI6 trong việc dự đoán ý định của Putin là không thể phủ nhận, nhưng nó lại bị lu mờ bởi hai thất bại lớn hơn.

Thứ nhất là thất bại trong việc thuyết phục các đồng minh. Di sản từ cuộc xâm lược Iraq năm 2003, vốn dựa trên thông tin tình báo sai lệch, đã tạo ra một sự hoài nghi sâu sắc trong các cơ quan tình báo châu Âu. Họ coi kịch bản một cuộc chiến tranh toàn diện ở châu Âu là phi lý và không thể xảy ra trong thế kỷ 21. Điều này cho thấy niềm tin giữa các đồng minh không phải là mặc định; nó phải được xây dựng và duy trì, và những sai lầm trong quá khứ có thể gây ra hậu quả kéo dài hàng thập kỷ.

Thứ hai là thất bại trong việc đánh giá năng lực và ý chí chiến đấu của Ukraine. Tình báo phương Tây đã quá tập trung vào sức mạnh quân sự trên giấy tờ của Nga mà bỏ qua yếu tố con người và tinh thần dân tộc của người Ukraine. Sai lầm này nhấn mạnh một bài học quan trọng: phân tích tình báo không chỉ là đếm xe tăng và máy bay, mà còn phải hiểu được động lực xã hội, văn hóa và chính trị của một quốc gia. Cuối cùng, câu chuyện này là lời cảnh báo về sự nguy hiểm của việc bác bỏ một kịch bản chỉ vì nó có vẻ "phi lý trí".

Bài viết không có tác động trực tiếp đến các vấn đề kinh doanh, thị thực hay kiều hối của người Mỹ gốc Việt. Tuy nhiên, nó là một lời nhắc nhở về sự bất ổn của địa chính trị và tầm quan trọng của việc cảnh giác trước các mối đe dọa, ngay cả khi chúng có vẻ xa vời hoặc khó tin. Đối với một cộng đồng có lịch sử gắn liền với những biến động lớn, đây là bài học về việc thông tin chính xác và sự chuẩn bị có thể mang ý nghĩa sống còn.