Tòa án Anh buộc Saudi Arabia bồi thường hơn £3 triệu cho nhà bất đồng chính kiến

LONDON – Một tòa án Anh đã ra phán quyết yêu cầu chính phủ Saudi Arabia bồi thường hơn 3 triệu bảng Anh cho một nhà bất đồng chính kiến. Người này là ông Ghanem al-Masarir, hiện sống tại London. Thẩm phán kết luận chính phủ Saudi đã cài phần mềm gián điệp Pegasus vào điện thoại của ông al-Masarir. Ngoài ra, các đặc vụ của vương quốc này đã tấn công ông bên ngoài một cửa hàng ở trung tâm London vào năm 2018. Chính phủ Saudi đã từ chối tham gia vụ kiện sau khi nỗ lực bác bỏ vụ kiện dựa trên "quyền miễn trừ quốc gia" thất bại. Hiện chưa rõ Riyadh có tuân thủ phán quyết hay không. Ông al-Masarir tuyên bố nếu không được trả tiền, ông sẽ tiến hành các hành động thực thi pháp lý đối với tài sản của Saudi ở nước ngoài. Ông al-Masarir, một nhà châm biếm 45 tuổi, được cấp quy chế tị nạn tại Anh vào năm 2018. Phần lớn số tiền bồi thường là để bù đắp cho thu nhập bị mất, vì cuộc tấn công và theo dõi đã khiến ông bị trầm cảm nặng và không thể làm việc.

Phán quyết của tòa án Anh là một cột mốc pháp lý quan trọng trong cuộc chiến chống lại sự đàn áp xuyên quốc gia của các chế độ độc tài. Đây là một trong số ít những lần một chính phủ bị một tòa án nước ngoài buộc phải chịu trách nhiệm trực tiếp cho hành vi tấn công một nhà bất đồng chính kiến trên lãnh thổ có chủ quyền của quốc gia khác. Điểm đáng chú ý nhất là sự tương phản rõ rệt với hệ thống pháp luật Mỹ. Trong một vụ kiện liên quan đến vụ sát hại nhà báo Jamal Khashoggi, tòa án Mỹ đã bác bỏ đơn kiện Thái tử Mohammed bin Salman với lý do ông được hưởng quyền miễn trừ quốc gia, mặc dù thẩm phán thừa nhận có những "cáo buộc đáng tin cậy". Phán quyết tại London đã thành công trong việc xuyên thủng tấm khiên "quyền miễn trừ" mà Riyadh thường dựa vào. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất vẫn còn ở phía trước: thực thi phán quyết. Việc Saudi Arabia có tự nguyện trả tiền hay không vẫn là một câu hỏi mở. Lời đe dọa của ông al-Masarir về việc truy lùng và tịch thu tài sản của Saudi trên toàn cầu cho thấy cuộc chiến pháp lý có thể sẽ kéo dài. Vụ kiện gửi đi một thông điệp kép. Một mặt, nó mang lại hy vọng cho các nhà hoạt động khác rằng công lý có thể được tìm thấy tại các quốc gia có nền tư pháp độc lập. Mặt khác, nó phơi bày cái giá phải trả của cá nhân là rất đắt – ông al-Masarir đã bị hủy hoại cuộc sống và sự nghiệp, một "chiến thắng" thực tế cho những kẻ muốn bịt miệng ông.

Vụ kiện này không có tác động trực tiếp đến cộng đồng người Mỹ gốc Việt. Tuy nhiên, nó nhấn mạnh tầm quan trọng của một hệ thống tư pháp độc lập ở các nước phương Tây, vốn là nơi nương tựa pháp lý cuối cùng cho các nhà hoạt động và bất đồng chính kiến trên khắp thế giới.