Tối Cao Pháp Viện Panama Hủy Hợp Đồng Cảng Với Công Ty Hồng Kông, Tương Lai Kênh Đào Bất Định

Tối Cao Pháp Viện Panama vào cuối ngày thứ Năm (29/1) đã tuyên bố vô hiệu các hợp đồng cảng quan trọng do công ty Panama Ports, một công ty con của tập đoàn CK Hutchison có trụ sở tại Hồng Kông, nắm giữ. Phán quyết này làm dấy lên sự không chắc chắn về quyền sở hữu một số hoạt động tại Kênh đào Panama.

Tòa án cho rằng các luật lệ làm cơ sở cho hợp đồng nhượng quyền vận hành các cảng container tại Balboa và Cristobal là vi hiến. Panama Ports đã nắm giữ các hợp đồng này từ những năm 1990 và được tự động gia hạn vào năm 2021 cho 25 năm tiếp theo.

Quyết định này có thể làm gián đoạn kế hoạch trị giá 23 tỷ USD của CK Hutchison nhằm bán hàng chục cảng trên toàn thế giới, bao gồm cả các cảng ở Panama, cho một liên danh do BlackRock và MSC dẫn đầu. Cổ phiếu của CK Hutchison đã giảm 5,5% tại Hồng Kông sau tin tức này.

Vụ kiện cáo buộc hợp đồng này vi hiến và cho rằng công ty Hồng Kông không trả thuế. Phán quyết được xem là một thắng lợi cho Washington trong bối cảnh cạnh tranh Mỹ-Trung về các tuyến thương mại toàn cầu, khi Tổng thống Donald Trump đã nhiều lần bày tỏ lo ngại về ảnh hưởng của Trung Quốc tại kênh đào.

Phán quyết của Tối Cao Pháp Viện Panama không chỉ là một vụ tranh chấp hợp đồng thương mại đơn thuần. Đây là một diễn biến địa chính trị quan trọng trong cuộc cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa Mỹ và Trung Quốc về quyền kiểm soát các tuyến hàng hải chiến lược.

Đối với chính quyền của Tổng thống Trump, vốn luôn coi ảnh hưởng của Trung Quốc tại các cơ sở hạ tầng trọng yếu là một mối đe dọa, quyết định này là một thắng lợi rõ ràng. Việc loại bỏ một công ty có liên hệ với Hồng Kông khỏi cửa ngõ Kênh đào Panama phù hợp với chính sách của Washington nhằm củng cố quyền lực trong khu vực. Thỏa thuận bán các cảng này cho một liên danh do BlackRock (Mỹ) dẫn đầu, từng được ông Trump ca ngợi, giờ đây rơi vào tình trạng bất định.

Panama hiện phải đối mặt với một tình thế phức tạp. Một mặt, họ có cơ hội đàm phán lại các điều khoản hợp đồng cảng mà nhiều nhà phê bình cho là bất lợi. Mặt khác, chính phủ Panama phải nhanh chóng thiết lập một khuôn khổ pháp lý mới để đảm bảo hoạt động tại một trong những trung tâm trung chuyển container quan trọng nhất thế giới không bị gián đoạn. Khả năng CK Hutchison sẽ kiện ra trọng tài quốc tế cũng có thể dẫn đến một cuộc chiến pháp lý kéo dài và tốn kém, đặt chính phủ Panama vào thế khó.

Bất kỳ sự gián đoạn nào tại một trung tâm vận tải biển toàn cầu như Panama đều có thể ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng và chi phí vận chuyển hàng hóa từ châu Á đến Mỹ. Điều này có thể tác động gián tiếp đến các doanh nghiệp nhỏ của người Mỹ gốc Việt phụ thuộc vào hàng nhập khẩu, từ vật tư cho các ngành dịch vụ đến hàng hóa bán lẻ.