Tối Cao Pháp Viện Texas xem xét vụ kiện then chốt liên quan đến luật phá thai SB 8

Tối Cao Pháp Viện Texas đã lắng nghe các tranh luận vào thứ Tư trong vụ kiện Sadie Weldon kiện The Lilith Fund, liên quan đến Đạo luật SB 8 năm 2021. Đạo luật này cấm phá thai sau khoảng sáu tuần và cho phép công dân tư nhân kiện bất kỳ ai "hỗ trợ hoặc tiếp tay" cho việc phá thai. Vụ kiện này không quyết định tính hợp hiến của SB 8. Thay vào đó, nó tập trung vào một vấn đề thủ tục có thể ảnh hưởng đến các thách thức pháp lý trong tương lai đối với luật này. Vụ việc bắt đầu khi công dân Sadie Weldon tìm cách điều tra Lilith Fund, một tổ chức phi lợi nhuận hỗ trợ người phá thai, về khả năng vi phạm SB 8. Lilith Fund đã kiện ngược lại, yêu cầu tuyên bố SB 8 là vi hiến. Weldon sau đó đã tìm cách bác bỏ đơn kiện ngược này bằng cách viện dẫn một đạo luật của Texas (TCPA) nhằm ngăn chặn các vụ kiện mang tính trả đũa. Các tòa án cấp dưới đã ra phán quyết rằng TCPA không áp dụng trong trường hợp này. Hiện Tối Cao Pháp Viện Texas phải quyết định có giữ nguyên các phán quyết đó hay không. Các thẩm phán cũng đặt câu hỏi liệu vụ kiện có còn giá trị hay không, vì Weldon đã ngừng theo đuổi việc điều tra và thời hiệu khởi kiện đã hết.

Chúng tôi nhận thấy vụ kiện này cho thấy một mặt trận mới và phức tạp trong cuộc chiến pháp lý về quyền phá thai ở Hoa Kỳ sau khi Roe v. Wade bị lật ngược. Trọng tâm của vụ việc không phải là một thách thức trực tiếp đối với quyền phá thai, mà là cuộc chiến về các công cụ và thủ tục pháp lý.

Đạo luật SB 8 được thiết kế một cách độc đáo để tránh sự giám sát của tòa án liên bang bằng cách giao quyền thực thi cho các công dân tư nhân, thay vì các quan chức tiểu bang. Vụ kiện ở Texas này minh họa rõ nét hệ quả của chiến lược đó. Cuộc tranh luận giờ đây xoay quanh các luật ít được biết đến hơn như Đạo luật Tham gia của Công dân Texas (TCPA), vốn được tạo ra cho các mục đích hoàn toàn khác. Cả hai bên đang cố gắng sử dụng các quy tắc thủ tục này để giành lợi thế.

Luật sư của Weldon, Jonathan Mitchell, cũng chính là kiến trúc sư của SB 8, cho thấy phe chống phá thai đang chủ động bảo vệ cấu trúc pháp lý mà họ đã tạo ra ở cấp tiểu bang. Trong khi đó, các nhóm ủng hộ quyền lựa chọn, như Lilith Fund, đang tìm kiếm bất kỳ kẽ hở nào, dù là nhỏ nhất, để đưa tính hợp hiến của SB 8 ra trước một thẩm phán. Lập luận rằng vụ kiện chỉ còn tồn tại vì tranh chấp về phí luật sư, như một thẩm phán đã nhận xét, cho thấy các bên đang sử dụng vụ việc này như một con cờ trong một ván cờ lớn hơn nhiều. Quyết định của Tối Cao Pháp Viện Texas, dù chỉ về mặt thủ tục, có thể tạo ra một tiền lệ quan trọng về cách các luật tương tự có thể bị thách thức hoặc được bảo vệ ở các tiểu bang khác.

Texas là nơi có cộng đồng người Mỹ gốc Việt lớn thứ ba tại Hoa Kỳ. Vấn đề phá thai là một chủ đề cá nhân và phức tạp, với các quan điểm đa dạng trong cộng đồng, chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố như tôn giáo, thế hệ và khuynh hướng chính trị. Do đó, dù không có tác động kinh tế trực tiếp đến các doanh nghiệp nhỏ của người Việt, kết quả của các luật như SB 8 vẫn là một vấn đề được nhiều người trong cộng đồng quan tâm sâu sắc.