Tổng quan Đảng Cộng Hòa: Từ Lincoln chống chế độ nô lệ đến chủ nghĩa dân túy của Trump

Đảng Cộng Hòa, còn gọi là Grand Old Party (GOP), là một trong hai chính đảng lớn tại Hoa Kỳ. Được thành lập vào năm 1854 bởi các nhà hoạt động chống chế độ nô lệ, đảng này ban đầu thu hút sự ủng hộ ở miền Bắc. Tổng thống Cộng Hòa đầu tiên, Abraham Lincoln, đã lãnh đạo Liên bang giành chiến thắng trong Nội chiến và xóa bỏ chế độ nô lệ.

Trong suốt lịch sử, đảng đã có nhiều thay đổi. Sau thời kỳ Tái thiết, đảng chuyển trọng tâm sang lợi ích kinh doanh và công nghiệp. Sau phong trào dân quyền những năm 1960, đảng bắt đầu thu hút các cử tri da trắng ở miền Nam. Cuộc bầu cử năm 1980 của Ronald Reagan đã củng cố liên minh giữa những người ủng hộ thị trường tự do, phe bảo thủ xã hội và các nhà diều hâu chính sách đối ngoại.

Kể từ năm 2016, với sự trỗi dậy của Donald Trump, đảng đã chuyển dịch mạnh mẽ sang chủ nghĩa dân túy cánh hữu. Về kinh tế, đảng hiện ủng hộ các chính sách trọng thương, áp thuế quan, giảm thuế và bãi bỏ quy định. Về xã hội, đảng có lập trường hạn chế phá thai, ủng hộ quyền sở hữu súng và phản đối quyền của người chuyển giới. Về đối ngoại, đảng bị chia rẽ nhưng có một phe theo chủ nghĩa biệt lập "Nước Mỹ trên hết".

Lưu ý của Saigon Sentinel:

Bản tóm tắt lịch sử Đảng Cộng Hòa cho thấy một sự biến đổi sâu sắc, có lẽ là một trong những sự thay đổi lớn nhất trong chính trị hiện đại. Từ một đảng được thành lập trên nguyên tắc chống chế độ nô lệ và mở rộng quyền công dân dưới thời Lincoln, GOP ngày nay đã trở thành một thực thể chính trị mang đậm dấu ấn của chủ nghĩa dân túy và quốc gia chủ nghĩa dưới thời Donald Trump.

Sự thay đổi này không diễn ra trong một sớm một chiều. Nó bắt nguồn từ "Chiến lược miền Nam" sau thời kỳ dân quyền, khi đảng bắt đầu thu hút các cử tri da trắng bất mãn với sự ủng hộ của Đảng Dân Chủ đối với luật dân quyền. Tiếp đó là cuộc cách mạng của Reagan vào những năm 80, xác lập các nguyên tắc về thị trường tự do và chính sách đối ngoại cứng rắn làm cốt lõi. Tuy nhiên, sự trỗi dậy của Trump đã phá vỡ một số nguyên tắc đó. Chủ nghĩa thương mại tự do của Reagan đã bị thay thế bởi chính sách thuế quan và chủ nghĩa trọng thương của Trump. Lập trường diều hâu can thiệp toàn cầu đã phải nhường chỗ cho chính sách đối ngoại "Nước Mỹ trên hết", gây ra sự chia rẽ sâu sắc trong nội bộ đảng về các vấn đề như viện trợ cho Ukraine.

Sự chuyển đổi này phản ánh một cuộc tái tổ chức rộng lớn hơn trong nền chính trị Hoa Kỳ, nơi các đường phân định không còn đơn thuần là kinh tế mà còn là văn hóa, nhân khẩu học và địa lý. Sự thống trị của Trump đã định hình lại căn tính của đảng, khiến nó ngày càng xa rời di sản của Lincoln hay Eisenhower, và tương lai của nó giờ đây gắn chặt với vận mệnh của phong trào mà ông đã tạo ra.

Đối với cộng đồng người Mỹ gốc Việt, Đảng Cộng Hòa có một sức hấp dẫn phức tạp và đa chiều. Trong nhiều thập kỷ, lập trường chống cộng mạnh mẽ của đảng, đặc biệt dưới thời Reagan, đã nhận được sự ủng hộ lớn từ thế hệ người Việt tị nạn đầu tiên. Thêm vào đó, các chính sách ủng hộ doanh nghiệp nhỏ, giảm thuế và bớt quy định cũng phù hợp với nhiều chủ doanh nghiệp trong cộng đồng, từ tiệm nail đến nhà hàng.

Tuy nhiên, sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân túy dưới thời Trump đã tạo ra sự chia rẽ. Trong khi một số người vẫn ủng hộ mạnh mẽ lập trường cứng rắn và phong cách của ông, các thế hệ trẻ hơn, sinh ra và lớn lên tại Mỹ, lại có xu hướng bất đồng với các chính sách xã hội bảo thủ của đảng về các vấn đề như LGBT, phá thai và đặc biệt là lập trường ngày càng cứng rắn về nhập cư. Sự thay đổi này đang tạo ra một khoảng cách chính trị ngày càng lớn giữa các thế hệ trong cộng đồng người Việt tại Mỹ.