TP.HCM: Hơn một triệu người cần nhà ở xã hội, kế hoạch hiện tại chỉ đáp ứng 11% nhu cầu

Thành phố Hồ Chí Minh đối mặt với nhu cầu nhà ở xã hội cho hơn một triệu người trong giai đoạn 2026-2030, theo số liệu từ Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM (HIDS) công bố ngày 16/1. Trong số này, công nhân chiếm 30%, còn lại là công chức và viên chức. Báo cáo được đưa ra trong bối cảnh Chính phủ giao chỉ tiêu cho thành phố phát triển gần 200.000 căn hộ trong cùng giai đoạn.

Nhu cầu lớn nhất tập trung tại khu vực TP.HCM cũ với gần 860.000 người. Hình thức được ưa chuộng là thuê mua (68%), đa số muốn có căn hộ hai phòng ngủ. Giai đoạn 2021-2025, thành phố đã hoàn thành gần 18.000 căn, đạt 99% kế hoạch, nhưng con số này chỉ đáp ứng khoảng 11% nhu cầu thực tế.

Các rào cản chính được xác định là thiếu quỹ đất sạch, chi phí bồi thường cao, và thủ tục hành chính kéo dài. Gói tín dụng ưu đãi 120.000 tỷ đồng của chính phủ mới chỉ giải ngân được khoảng 10% do các điều kiện vay còn khó khăn. Để giải quyết, thành phố đang thúc đẩy 58 dự án và quy hoạch 2.000 ha đất cho nhà ở xã hội đến năm 2040.

Con số một triệu người cần nhà ở tại TP.HCM cho thấy một cuộc khủng hoảng an sinh xã hội và đô thị sâu sắc, thay vì chỉ là một vấn đề chính sách đơn thuần. Báo cáo của HIDS phơi bày một mâu thuẫn lớn: dù chính quyền thành phố có thể hoàn thành các chỉ tiêu được giao trên giấy tờ – như đạt gần 99% kế hoạch giai đoạn 2021-2025 – thì kết quả thực tế vẫn chỉ như 'muối bỏ bể', đáp ứng 11% nhu cầu thật. Điều này đặt ra câu hỏi về tính thực tiễn của các mục tiêu chính sách và khả năng giải quyết vấn đề gốc rễ của chính quyền.

Các rào cản được nêu ra – quỹ đất, chi phí, thủ tục – không phải là vấn đề mới. Chúng là những căn bệnh kinh niên trong quản lý đô thị tại Việt Nam. Việc gói tín dụng 120.000 tỷ đồng chỉ giải ngân được 10% là minh chứng rõ nét cho sự tắc nghẽn của hệ thống, khi tiền có sẵn nhưng không thể đến được các dự án. Đáng chú ý, một phần lớn nhu cầu đến từ chính đội ngũ công chức, viên chức. Thực tế này cho thấy ngay cả những người có việc làm ổn định trong hệ thống nhà nước cũng đang bị gạt ra bên lề thị trường nhà ở, phản ánh giá bất động sản đã vượt quá xa thu nhập của đại đa số người dân. Việc kêu gọi khu vực tư nhân tham gia là cần thiết, nhưng với biên lợi nhuận thấp, các nhà đầu tư sẽ không mặn mà nếu không có những ưu đãi đột phá. Nếu không giải quyết được các nút thắt cố hữu này, các kế hoạch đầy tham vọng có nguy cơ lặp lại kịch bản cũ: hoàn thành chỉ tiêu nhưng thất bại trong việc giải quyết nhu cầu.

Đối với người Mỹ gốc Việt, tình trạng khủng hoảng nhà ở tại Sài Gòn củng cố thêm nhận thức về chi phí sinh hoạt ngày càng đắt đỏ ở quê nhà. Nhiều người có thể phải tăng các khoản tiền gửi về để hỗ trợ người thân trang trải chi phí thuê nhà cao. Vấn đề này cũng là một yếu tố quan trọng cho những ai đang cân nhắc về Việt Nam đầu tư bất động sản hoặc nghỉ hưu, cho thấy thị trường vẫn còn nhiều bất ổn và thách thức lớn đối với người có thu nhập trung bình.