Tranh Cãi Về Kế Hoạch Làm Mát Trái Đất Bằng Cách Phun Hạt Sunfat Vào Khí Quyển

Thế giới đang nóng lên nhanh chóng. Năm 2024 là năm đầu tiên nhiệt độ toàn cầu cao hơn 1.5°C so với mức trung bình thế kỷ 19. Trong bối cảnh lượng khí thải vẫn tăng và công nghệ loại bỏ carbon chưa hiệu quả, các nhà khoa học đang xem xét lại ý tưởng phản chiếu một phần nhỏ ánh sáng mặt trời trở lại không gian.

Kỹ thuật này, được gọi là phun hạt aerosol vào tầng bình lưu (SAI), lấy cảm hứng từ vụ phun trào núi lửa Pinatubo năm 1991 đã làm hành tinh nguội đi khoảng 0.5°C. Các mô hình cho thấy việc phun khoảng 12 triệu tấn sunfua đioxit (SO₂) hàng năm có thể bù lại 1°C của sự nóng lên.

Các nhà nghiên cứu đề xuất một chương trình nghiên cứu theo từng giai đoạn, tương tự như các thử nghiệm lâm sàng trong y học, để đánh giá sự an toàn và hiệu quả. Giai đoạn đầu sẽ chỉ giải phóng một lượng SO₂ rất nhỏ, không đủ để ảnh hưởng đến khí hậu, nhằm xác minh các mô hình máy tính. Các giai đoạn sau có thể tăng quy mô để nghiên cứu sự phân tán của các hạt. Mục tiêu là cung cấp bằng chứng khoa học minh bạch để các nhà hoạch định chính sách có thể đưa ra quyết định có trách nhiệm trong tương lai, trước khi một cuộc khủng hoảng khí hậu buộc phải hành động.

Lưu ý của Saigon Sentinel: Đề xuất can thiệp địa kỹ thuật này đặt ra một câu hỏi cốt lõi: đây là một công cụ cứu cánh cần thiết hay một canh bạc rủi ro với hành tinh? Các tác giả lập luận rằng nghiên cứu không phải là bước đệm để triển khai, mà là một hàng rào bảo vệ, giúp làm rõ các nguy cơ và ngăn chặn những đề xuất liều lĩnh trong tương lai.

Thách thức lớn nhất không nằm ở khía cạnh kỹ thuật, mà là quản trị toàn cầu. Ai có quyền quyết định 'chỉnh sửa' nhiệt độ của Trái Đất? Một quốc gia hành động đơn phương có thể gây ra những hậu quả không lường trước cho các nước khác, chẳng hạn như làm thay đổi hoàn toàn mô hình mưa và gây ra hạn hán hoặc lũ lụt thảm khốc. Việc thiếu một cơ chế giám sát quốc tế chặt chẽ khiến ý tưởng này trở thành một bãi mìn địa chính trị.

Đối với Việt Nam, một trong những quốc gia dễ bị tổn thương nhất trước biến đổi khí hậu, vấn đề này đặc biệt cấp thiết. Viễn cảnh mực nước biển dâng nhấn chìm Đồng bằng sông Cửu Long khiến bất kỳ giải pháp tiềm năng nào cũng đáng được Hà Nội quan tâm. Tuy nhiên, chính Việt Nam cũng có thể trở thành nạn nhân nếu việc can thiệp này làm thay đổi gió mùa hoặc lượng mưa, vốn là huyết mạch của nền nông nghiệp nước này. Do đó, kết quả của các nghiên cứu khoa học về SAI, dù được thực hiện ở đâu, cũng có ý nghĩa sống còn đối với tương lai của Việt Nam.

Vấn đề này không có tác động trực tiếp đến các hoạt động kinh doanh của người Mỹ gốc Việt. Tuy nhiên, cộng đồng vẫn theo dõi các tin tức về biến đổi khí hậu với sự quan tâm sâu sắc, vì nhiều người vẫn còn gia đình và người thân sống tại các vùng ven biển và Đồng bằng sông Cửu Long ở Việt Nam. Các mối đe dọa hiện hữu từ bão lũ, xâm nhập mặn và thời tiết khắc nghiệt ảnh hưởng trực tiếp đến sự an toàn và sinh kế của người thân họ ở quê nhà.