Trump Chê Bai Đồng Minh NATO, Châu Âu Dậy Sóng Phản Đối

Các chính trị gia, cựu chiến binh và gia đình quân nhân châu Âu đã bày tỏ sự phẫn nộ sau khi Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ "chưa bao giờ cần" các đồng minh NATO và cho rằng quân đội đồng minh đã ở "hơi xa tiền tuyến" trong cuộc chiến 20 năm tại Afghanistan. Phản ứng lại, Bộ trưởng Lực lượng Vũ trang Anh Alistair Carns nhắc nhở rằng lần duy nhất NATO kích hoạt Điều 5 là sau vụ tấn công 11/9 nhắm vào Mỹ. Ông nói: "Chúng ta đã cùng nhau đổ máu, mồ hôi và nước mắt". Theo Lầu Năm Góc, hơn 2.200 lính Mỹ đã thiệt mạng ở Afghanistan. Hãng tin Reuters cho biết 457 quân nhân Anh, 150 người Canada và 90 lính Pháp cũng đã hy sinh. Thủ tướng Anh Keir Starmer gọi bình luận của ông Trump là "xúc phạm và kinh khủng". Tướng Ba Lan về hưu Roman Polko yêu cầu một lời xin lỗi, nói rằng ông Trump đã "vượt qua lằn ranh đỏ". Lucy Aldridge, mẹ của người lính Anh trẻ nhất thiệt mạng tại Afghanistan, cho biết bà "vô cùng ghê tởm". Nhà Trắng đã bảo vệ bình luận của ông Trump, tuyên bố rằng "đóng góp của Mỹ cho NATO vượt xa các nước khác" và tổng thống đã thành công trong việc thúc đẩy các đồng minh tăng chi tiêu quốc phòng.

Phát biểu của Tổng thống Trump không phải là một sự cố lỡ lời, mà là sự thể hiện nhất quán của chính sách "Nước Mỹ trên hết" (America First), vốn nhìn nhận các liên minh quốc tế qua lăng kính thuần túy giao dịch. Điều này làm xói mòn nguyên tắc phòng thủ tập thể, nền tảng của NATO, và gây chia rẽ trong khối, một kết quả có lợi cho các đối thủ chiến lược của phương Tây.

Mặc dù áp lực của ông Trump đã phần nào thành công trong việc buộc các thành viên NATO tăng chi tiêu quốc phòng – một điểm mà Nhà Trắng nhấn mạnh – phương pháp của ông lại gây ra thiệt hại ngoại giao nghiêm trọng. Việc công khai hạ thấp sự hy sinh của các đồng minh làm tổn hại đến lòng tin, vốn là chất keo kết dính một liên minh quân sự. Sự tin tưởng vào độ tin cậy của Mỹ với tư cách là một đối tác an ninh đang bị thử thách nghiêm trọng.

Phản ứng gay gắt từ Anh và Ba Lan, những đồng minh thân cận của Mỹ, cho thấy mối quan ngại sâu sắc không chỉ về mặt cảm tính mà còn về mặt chiến lược. Các quốc gia châu Âu có thể cảm thấy bị thúc đẩy phải đẩy nhanh hơn nữa quá trình tự chủ chiến lược, tức là xây dựng năng lực quân sự độc lập hơn với Washington. Cựu lãnh đạo quân đội Anh, Lord Dannatt, cũng đã ám chỉ điều này khi kêu gọi các chính phủ châu Âu "đứng lên và tìm kiếm ngân sách cần thiết".

Lời bình luận của ông Trump, dù gây tranh cãi, có thể vô tình trở thành chất xúc tác khiến châu Âu phải nghiêm túc hơn về việc tự gánh vác trách nhiệm an ninh của chính mình trong một thế giới ngày càng bất định.