Trump nói Iran đang ‘đàm phán’ trong lúc tàu chiến Mỹ áp sát, căng thẳng dâng cao

Tổng thống Donald Trump cho biết Iran đang "nói chuyện" với Hoa Kỳ và úp mở về một thỏa thuận để tránh xung đột quân sự. Cùng lúc, Washington đã triển khai một nhóm tác chiến hải quân do tàu sân bay USS Abraham Lincoln dẫn đầu tới ngoài khơi Iran. Động thái này diễn ra sau khi ông Trump đe dọa can thiệp để đáp trả cuộc trấn áp đẫm máu nhắm vào các cuộc biểu tình chống chính phủ tại Iran.

Căng thẳng gia tăng làm dấy lên lo ngại về một cuộc đối đầu trực tiếp. Iran cảnh báo sẽ đáp trả bằng các cuộc tấn công tên lửa vào căn cứ, tàu chiến và đồng minh của Mỹ, đặc biệt là Israel, nếu bị tấn công. Tuy nhiên, Tehran cho biết sẵn sàng đàm phán hạt nhân nếu chương trình tên lửa và năng lực quốc phòng không nằm trong chương trình nghị sự.

Các cuộc biểu tình toàn quốc ở Iran, ban đầu phản đối chi phí sinh hoạt tăng cao, đã biến thành phong trào chống chính phủ. Con số thương vong chính thức do chính quyền công bố là 3.117 người, nhưng một hãng tin nhân quyền có trụ sở tại Mỹ cho biết họ đã xác nhận 6.563 người chết, trong đó có nhiều người biểu tình và trẻ em.

Tình hình hiện tại cho thấy một chiến lược ngoại giao quen thuộc của chính quyền Trump: kết hợp áp lực quân sự tối đa với những tuyên bố công khai về việc sẵn sàng đàm phán. Việc điều động nhóm tác chiến tàu sân bay là một tín hiệu răn đe rõ ràng, nhưng những bình luận của ông Trump về các cuộc đàm phán lại mở ra một lối thoát ngoại giao. Chiến thuật hai mặt này nhằm mục đích buộc Iran phải vào bàn đàm phán với vị thế yếu hơn.

Cả hai bên đều đang đối mặt với áp lực đáng kể. Chính phủ Iran đang vật lộn với tình trạng bất ổn trong nước nghiêm trọng, được thể hiện qua các cuộc biểu tình lan rộng và số người chết cao. Một cuộc chiến tranh có thể làm chệch hướng sự chú ý của công chúng nhưng cũng có nguy cơ gây bất ổn hơn nữa cho chế độ. Về phía Mỹ, một cuộc xung đột mới ở Trung Đông sẽ rất tốn kém và không được lòng dân, đặc biệt là khi cuộc bầu cử đang đến gần.

Tuy nhiên, rủi ro lớn nhất nằm ở eo biển Hormuz, một điểm trung chuyển quan trọng cho nguồn cung năng lượng toàn cầu. Bất kỳ sự gián đoạn nào, dù là do đối đầu quân sự hay các cuộc tập trận gây hấn, đều có thể khiến giá dầu thế giới tăng vọt. Đối với một nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng và định hướng xuất khẩu như Việt Nam, tác động sẽ rất nghiêm trọng. Giá năng lượng cao hơn sẽ làm tăng chi phí sản xuất và lạm phát, trong khi sự bất ổn trong vận tải biển toàn cầu có thể gây tổn hại cho chuỗi cung ứng của nước này.

Một cuộc xung đột tiềm tàng ở Trung Đông có thể tác động trực tiếp đến các doanh nghiệp nhỏ của người Mỹ gốc Việt. Giá xăng dầu tăng vọt do khủng hoảng sẽ làm tăng chi phí vận hành, từ việc đi lại hàng ngày đến chi phí vận chuyển hàng hóa và vật tư cho các tiệm nail, nhà hàng và các cửa hàng bán lẻ. Điều này sẽ làm giảm lợi nhuận và gây thêm áp lực tài chính lên các chủ doanh nghiệp vốn đã nhạy cảm với những biến động của nền kinh tế.