Trung Quốc Đạt Thặng Dư Thương Mại Kỷ Lục Hơn 1.000 Tỷ USD Năm 2025, Thách Thức Chính Sách Của Trump

Bắc Kinh báo cáo thặng dư thương mại cả năm 2025 đạt kỷ lục 1.189 nghìn tỷ USD, bất chấp nỗ lực của chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm làm chậm lại cường quốc sản xuất này. Dữ liệu hải quan công bố hôm thứ Tư cho thấy con số này đã lần đầu tiên vượt mốc một nghìn tỷ USD vào tháng 11 năm ngoái. Kể từ khi ông Trump trở lại Tòa Bạch Ốc vào tháng 1 năm ngoái, các công ty Trung Quốc đã chuyển hướng sang Đông Nam Á, Châu Phi và Châu Mỹ Latinh để đối phó với thuế quan của Hoa Kỳ. Kim ngạch xuất khẩu trong tháng 12 đã tăng 6 phẩy 6% so với cùng kỳ năm trước, vượt xa dự báo 3 phẩy 0% của các nhà kinh tế. Nhập khẩu cũng tăng 5 phẩy 7%, cao hơn nhiều so với dự kiến. Thứ trưởng Hải quan Wang Jun thừa nhận môi trường bên ngoài vẫn còn nhiều thách thức nhưng nhấn mạnh khả năng chống chịu rủi ro của Trung Quốc đã tăng lên nhờ đa dạng hóa đối tác thương mại. Đáng chú ý, xuất khẩu ô tô của nước này đã tăng 19 phẩy 4% trong năm ngoái, trong đó xe điện tăng 48 phẩy 8%, giúp Trung Quốc có thể duy trì vị trí là nhà xuất khẩu ô tô hàng đầu thế giới.

Số liệu thặng dư thương mại năm 2025 của Trung Quốc cho thấy một thực tế rõ ràng sau một năm nhiệm kỳ mới của Tổng thống Trump: chính sách thuế quan của Hoa Kỳ, dù có làm giảm nhập khẩu trực tiếp từ Trung Quốc, nhưng đã không thể làm suy yếu cỗ máy xuất khẩu toàn cầu của Bắc Kinh. Thay vào đó, nó buộc các công ty Trung Quốc phải thích ứng và trở nên linh hoạt hơn.

Việc Trung Quốc chủ động chuyển hướng sang các thị trường mới như Đông Nam Á là một chiến lược hai mặt. Một mặt, điều này giúp họ bù đắp thiệt hại từ thị trường Mỹ. Mặt khác, nó tạo ra áp lực cạnh tranh khốc liệt cho các nền kinh tế trong khu vực, bao gồm cả Việt Nam. Các doanh nghiệp Việt Nam, vốn được hưởng lợi từ sự dịch chuyển chuỗi cung ứng khỏi Trung Quốc, giờ đây phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ chính hàng hóa Trung Quốc ngay tại sân nhà và các thị trường xuất khẩu khác.

Chiến lược của Bắc Kinh được thúc đẩy bởi nhu cầu cấp thiết trong nước: thị trường bất động sản trì trệ và nhu cầu tiêu dùng yếu buộc họ phải dựa vào xuất khẩu để duy trì tăng trưởng. Con số thặng dư khổng lồ, tương đương GDP của một nền kinh tế G20, sẽ tiếp tục gây lo ngại cho các đối tác thương mại về tình trạng dư thừa công suất và các hoạt động thương mại của Trung Quốc. Dù Bắc Kinh có những động thái ôn hòa như bãi bỏ trợ cấp thuế xuất khẩu cho ngành năng lượng mặt trời, cán cân thương mại cơ bản vẫn nghiêng hẳn về phía họ, cho thấy cuộc chiến thương mại toàn cầu vẫn còn lâu mới kết thúc.

Đối với các doanh nghiệp nhỏ của người Mỹ gốc Việt, đặc biệt là các nhà nhập khẩu, khả năng của Trung Quốc trong việc duy trì sản lượng xuất khẩu lớn giúp giữ giá hàng tiêu dùng ở mức tương đối thấp. Tuy nhiên, đối với những người hoạt động trong lĩnh vực sản xuất hoặc các ngành cạnh tranh trực tiếp, áp lực ngày càng tăng. Hàng hóa Trung Quốc không chỉ cạnh tranh tại thị trường Mỹ mà còn tràn ngập các thị trường khác, gây khó khăn cho các sản phẩm "Made in Vietnam" vốn đang được nhiều doanh nghiệp hải ngoại quảng bá. Sự cạnh tranh này không chỉ đến từ Trung Quốc mà còn từ các nhà máy do Trung Quốc đầu tư tại các nước láng giềng của Việt Nam.