TT Trump giành quyền tái thiết nhà cháy ở California, gạt bỏ luật lệ địa phương

Tổng thống Donald Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp vào tuần trước, chỉ đạo các cơ quan liên bang nắm quyền cấp phép tái thiết nhà cửa và cơ sở kinh doanh bị phá hủy trong trận cháy rừng ở Los Angeles năm ngoái. Sắc lệnh này nhằm mục đích vượt qua các quy định của tiểu bang và địa phương mà ông cho là đang cản trở nỗ lực xây dựng lại.

Sắc lệnh yêu cầu Cơ quan Quản lý Khẩn cấp Liên bang (FEMA) và Cục Quản lý Doanh nghiệp Nhỏ (SBA) ban hành các quy định mới, thay thế các yêu cầu cấp phép của địa phương. Theo hệ thống mới, các nhà thầu sẽ tự chứng nhận việc tuân thủ các tiêu chuẩn an toàn và xây dựng với đại diện liên bang, thay vì phải trải qua quy trình xin phép truyền thống.

Động thái này diễn ra một năm sau khi các đám cháy tiêu thụ gần 40.000 mẫu đất, phá hủy gần 13.000 ngôi nhà với thiệt hại ước tính lên tới 131 tỷ USD. Ông Trump chỉ trích chính quyền California và Los Angeles đã thất bại trong việc quản lý và tái thiết. Sắc lệnh cho rằng sự chậm trễ là do "các yêu cầu cấp phép quá nặng nề, khó hiểu và không nhất quán".

Chính quyền California phản bác, cho biết họ đã ban hành các lệnh khẩn cấp để tăng tốc tái thiết, cấp phép nhanh gấp ba lần so với trước khi có hỏa hoạn. Tuy nhiên, trong số gần 13.000 ngôi nhà bị phá hủy, chỉ có khoảng 2.600 giấy phép xây dựng được cấp và chưa đến 10 ngôi nhà được xây dựng lại hoàn toàn.

Sắc lệnh hành pháp của Tổng thống Trump là một sự leo thang đáng kể trong cuộc đối đầu chính trị giữa chính quyền liên bang và tiểu bang California. Về bản chất, đây là một thách thức trực tiếp đối với nguyên tắc chủ nghĩa liên bang, vốn là nền tảng của hệ thống quản trị Mỹ, bằng cách sử dụng quyền lực và ngân sách liên bang để gạt bỏ thẩm quyền của chính quyền địa phương.

Hành động này mang đậm màu sắc chính trị. Bằng cách công khai chỉ trích Thống đốc Gavin Newsom và Thị trưởng Karen Bass, đồng thời đổ lỗi cho các "chính sách tự nhiên và khí hậu sai lầm", ông Trump đang biến thảm kịch của các nạn nhân cháy rừng thành một vũ khí chính trị chống lại các đối thủ thuộc đảng Dân chủ. Ngôn ngữ gay gắt trong sắc lệnh cho thấy ý định gửi một thông điệp cứng rắn hơn là chỉ đơn thuần giải quyết các vướng mắc hành chính.

Tuy nhiên, hiệu quả thực tế của sắc lệnh này vẫn là một câu hỏi lớn. Việc cho phép các nhà thầu "tự chứng nhận" có thể đẩy nhanh tiến độ nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro về chất lượng và an toàn xây dựng. Quan trọng hơn, hành động này gần như chắc chắn sẽ vấp phải sự phản kháng pháp lý mạnh mẽ từ California. Một cuộc chiến pháp lý kéo dài có thể khiến quá trình tái thiết càng thêm đình trệ, gây tác động ngược lại với mục tiêu đã nêu.

Sắc lệnh này tạo ra một tiền lệ nguy hiểm, cho thấy một chính quyền liên bang có thể can thiệp sâu vào các vấn đề nội bộ của tiểu bang khi xảy ra thiên tai, đặc biệt nếu có sự khác biệt về quan điểm chính trị.

Cộng đồng người Mỹ gốc Việt ở Nam California, đặc biệt là những người sở hữu nhà hoặc doanh nghiệp nhỏ tại các khu vực bị ảnh hưởng bởi cháy rừng ở Los Angeles, chịu tác động trực tiếp. Sự chậm trễ trong việc tái thiết đã gây khó khăn tài chính và bất ổn cho nhiều gia đình. Lệnh của liên bang có thể là một tia hy vọng để đẩy nhanh việc xây dựng lại, nhưng cũng có thể gây ra sự hỗn loạn pháp lý và quy trình mới khó nắm bắt. Các chủ doanh nghiệp nhỏ, bao gồm cả các tiệm nail và nhà hàng trong khu vực, sẽ theo dõi chặt chẽ xem liệu sự can thiệp này có thực sự giúp họ hoạt động trở lại sớm hơn hay không.