Từ 'Disneylandia' đến 'Dilleylandia': Câu chuyện bé gái 9 tuổi trong trại tạm giữ di dân Mỹ

WASHINGTON – Một phóng sự điều tra của ProPublica đã thuật lại trải nghiệm của Maria Antonia Guerra Montoya, một bé gái 9 tuổi người Colombia, và mẹ của em khi bị giam giữ gần bốn tháng tại trung tâm tạm giữ gia đình di dân ở Dilley, Texas. Hai mẹ con bị chặn lại tại sân bay Miami vào tháng 10 năm ngoái khi đến Mỹ cho một kỳ nghỉ đã lên kế hoạch tại Disney World, dù có visa hợp lệ.

Theo lời kể, họ bị thẩm vấn nhiều giờ và sau đó bị chuyển đến cơ sở Dilley. Trung tâm này, được chính quyền Trump mở lại vào năm 2025, đã tiếp nhận hơn 3.500 người, một nửa trong số đó là trẻ vị thành niên. Cô bé Maria Antonia mô tả cuộc sống trong trại là "Dilleylandia", trái ngược với "Disneylandia" mà em mơ ước.

Trong một lá thư gửi cho phóng viên, em cho biết chế độ ăn chay của mình không được đáp ứng, không có chương trình giáo dục tốt, và em cảm thấy không hạnh phúc. Mẹ của em cũng bày tỏ lo ngại nghiêm trọng về sức khỏe thể chất và tinh thần ngày càng suy giảm của cả hai mẹ con trong thời gian bị giam giữ kéo dài.

Ghi chú của Saigon Sentinel: Bài viết của ProPublica, qua lăng kính cá nhân của một đứa trẻ, đã phơi bày một cách hiệu quả chi phí nhân đạo của chính sách giam giữ gia đình di dân tại Hoa Kỳ. Việc chọn câu chuyện của Maria Antonia, với những chi tiết ngây thơ nhưng đầy ám ảnh như "Dilleylandia" hay bức vẽ hai mẹ con mặc đồng phục trại giam, đã biến một vấn đề chính sách phức tạp thành một câu chuyện con người dễ cảm thông.

Phân tích sâu hơn cho thấy sự phi lý của hệ thống. Mẹ của Maria, dù trước đó đã ở quá hạn visa, nhưng đang trong quá trình xin thẻ xanh và đã kết hôn với một công dân Mỹ. Việc bắt giữ họ khi họ đến bằng visa du lịch hợp lệ cho thấy một sự cứng nhắc, có thể là di sản từ các chính sách nhập cư cứng rắn được áp dụng dưới thời chính quyền Trump. Việc tái mở cửa cơ sở Dilley chính là một biểu hiện của chính sách đó.

Câu chuyện này không chỉ là về một gia đình. Nó nêu bật những câu hỏi pháp lý và đạo đức về việc giam giữ trẻ em trong thời gian dài. Các chi tiết về việc Maria bị ngất xỉu, chế độ ăn không phù hợp, và nỗi sợ hãi bị chia tách khỏi mẹ là những bằng chứng mạnh mẽ được các nhà hoạt động và luật sư sử dụng để gây áp lực lên Bộ An ninh Nội địa (DHS) và Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE). Bằng cách tập trung vào trải nghiệm của đứa trẻ, bài báo đã vượt qua các cuộc tranh luận chính trị để đặt ra một câu hỏi cơ bản: Liệu đây có phải là cách một quốc gia nên đối xử với trẻ em, bất kể tình trạng nhập cư của chúng là gì?

Câu chuyện về hai mẹ con người Colombia bị giam giữ, dù không liên quan trực tiếp đến cộng đồng người Việt, vẫn gợi lại những trải nghiệm và lo lắng chung về vấn đề nhập cư, đoàn tụ gia đình và sự phức tạp của hệ thống pháp lý Hoa Kỳ mà nhiều gia đình gốc Việt đã hoặc đang đối mặt.