Vụ án Vicha Ratanapakdee: Bị cáo không bị kết tội giết người, gây thất vọng trong cộng đồng gốc Á

SAN FRANCISCO – Một bồi thẩm đoàn đã tuyên bố Antoine Watson không phạm tội giết người và lạm dụng người cao tuổi trong vụ tấn công chết người nhắm vào ông Vicha Ratanapakdee, một người đàn ông gốc Thái 84 tuổi, vào năm 2021. Vụ án này đã trở thành biểu tượng toàn quốc về làn sóng bạo lực chống người gốc Á trong đại dịch.

Thay vào đó, Watson bị kết tội nhẹ hơn, bao gồm ngộ sát không tự nguyện và hành hung. Vụ tấn công vào tháng 1 năm 2021 đã được camera an ninh ghi lại, cho thấy Watson, lúc đó 19 tuổi, lao vào và xô ngã ông Vicha. Ông Vicha qua đời hai ngày sau đó do xuất huyết não.

Video về vụ việc đã lan truyền nhanh chóng, gây ra nỗi sợ hãi trong cộng đồng người Mỹ gốc Á. Trong phiên tòa, các luật sư của Watson cho rằng anh ta hành động bốc đồng và không có ý định giết người. Các công tố viên lập luận rằng đây là một cuộc tấn công có chủ ý. Mặc dù công tố không đưa ra cáo buộc tội ác thù ghét, gia đình nạn nhân tin rằng vụ tấn công có động cơ chủng tộc. Watson có thể phải đối mặt với án tù lên đến chín năm.

Phán quyết trong vụ án Vicha Ratanapakdee cho thấy một thực tế phức tạp trong hệ thống tư pháp Hoa Kỳ: khoảng cách giữa nhận thức của công chúng và yêu cầu pháp lý nghiêm ngặt về "ý định" (intent). Đối với nhiều người trong cộng đồng gốc Á, đoạn video về vụ tấn công là bằng chứng rõ ràng của một hành vi bạo lực tàn nhẫn. Tuy nhiên, bồi thẩm đoàn đã tập trung vào trạng thái tinh thần của bị cáo, chấp nhận lập luận rằng Watson hành động bốc đồng, thiếu suy nghĩ chứ không có ác ý hay kế hoạch giết người từ trước. Đây là lý do ông ta chỉ bị kết tội ngộ sát.

Kết quả này phơi bày sự khó khăn trong việc chứng minh tội phạm thù ghét hoặc các tội danh cần yếu tố "ác ý" (malice) tại tòa. Hệ thống pháp luật đòi hỏi bằng chứng cụ thể về động cơ, điều mà sự phẫn nộ của cộng đồng không thể thay thế. Vụ án này, vốn là ngòi nổ cho phong trào Stop AAPI Hate, kết thúc với một bản án mà nhiều người cảm thấy là chưa tương xứng. Điều này có thể làm xói mòn niềm tin vào hệ thống tư pháp, củng cố quan điểm rằng cộng đồng phải dựa vào vận động chính trị và xã hội để tự bảo vệ. Sự chuyển hướng của phong trào sang các vấn đề như chính sách trục xuất của chính quyền Trump cho thấy các mối lo ngại của cộng đồng gốc Á đã trở nên đa dạng hơn. Phán quyết này có thể sẽ thúc đẩy thêm các nỗ lực xây dựng sức mạnh chính trị thay vì chỉ trông chờ vào các phiên tòa hình sự.

Phán quyết này gây ra một sự lo ngại sâu sắc trong cộng đồng người Việt tại Mỹ. Hình ảnh một người lớn tuổi bị tấn công dã man giữa ban ngày chính là nỗi sợ hãi tồi tệ nhất của nhiều gia đình, đặc biệt là những người có cha mẹ, ông bà vẫn giữ thói quen đi dạo một mình. Việc bị cáo không bị kết tội giết người, dù có bằng chứng video rõ ràng, gửi đi một thông điệp đáng báo động về trách nhiệm giải trình. Đối với các chủ tiệm nail và doanh nghiệp nhỏ, những người thường xuyên đối mặt với các rủi ro an toàn công cộng, cảm giác bất an càng tăng lên. Vụ việc nhắc nhở rằng sự an toàn của người lớn tuổi trong cộng đồng vẫn còn rất mong manh và hệ thống pháp luật không phải lúc nào cũng mang lại công lý như họ kỳ vọng.