Tối Cao Pháp Viện Dường Như Vạch Ranh Giới, Bảo Vệ Sự Độc Lập Của Ngân Hàng Trung Ương Trước Tổng Thống

WASHINGTON – Tối Cao Pháp Viện Hoa Kỳ có vẻ đang bảo vệ sự độc lập của Ngân hàng Trung ương (Fed) trước nỗ lực của Tổng thống Donald Trump nhằm sa thải các thống đốc. Trong phiên tranh luận hôm thứ Tư về vụ việc của Thống đốc Fed Lisa Cook, tòa án tỏ ra có xu hướng giữ bà ở lại vị trí.

Trong năm qua, tòa án đã nhiều lần cho phép tổng thống sa thải người đứng đầu các cơ quan độc lập khác. Tuy nhiên, các thẩm phán đã phân biệt Fed là một thực thể có cấu trúc độc đáo. Thẩm phán Brett Kavanaugh, một trong những người do ông Trump bổ nhiệm, cho rằng việc cho phép sa thải bà Cook sẽ "làm suy yếu, nếu không muốn nói là phá vỡ, sự độc lập của Ngân hàng Trung ương".

Năm ngoái, tòa án đã cho phép ông Trump sa thải các thành viên của Ủy ban Quan hệ Lao động Quốc gia và Ban Bảo vệ Hệ thống Công trạng, nhưng đã loại trừ Fed ra khỏi tiền lệ này. Dù vậy, một số chuyên gia pháp lý cho rằng sự phân biệt này không có cơ sở vững chắc về mặt lịch sử và pháp lý, gọi nó là "trò ảo thuật". Chính luật sư của chính phủ cũng thừa nhận rằng có một "truyền thống lâu đời" về việc chính sách tiền tệ được thực hiện độc lập khỏi ảnh hưởng của hành pháp.

Ghi chú của Saigon Sentinel: Vụ việc này cho thấy Tối Cao Pháp Viện đang ở trong một tình thế khó xử do chính mình tạo ra. Trong những năm gần đây, đa số bảo thủ của tòa án đã tích cực ủng hộ "thuyết hành pháp đơn nhất", vốn trao cho tổng thống quyền kiểm soát sâu rộng đối với nhánh hành pháp. Họ đã áp dụng lý thuyết này để cho phép Tổng thống Trump sa thải lãnh đạo của nhiều cơ quan độc lập, cho rằng những quan chức không qua bầu cử này đang nắm giữ quyền lực quá lớn. Tuy nhiên, khi đối mặt với Ngân hàng Trung ương, họ dường như đang chùn bước.

Sự do dự này không xuất phát từ một nguyên tắc pháp lý rõ ràng, như nhiều học giả đã chỉ ra. Việc cho rằng Fed "khác biệt" về mặt lịch sử mà không giải thích được tại sao về mặt cấu trúc lại là một lập luận yếu. Lý do thực tế có lẽ mang tính kinh tế hơn là pháp lý. Các thẩm phán, đặc biệt là phe bảo thủ vốn thân thiện với thị trường, hiểu rõ rằng việc chính trị hóa chính sách tiền tệ sẽ là một thảm họa. Nếu một tổng thống có thể sa thải các thống đốc Fed vì không hài lòng với lãi suất, niềm tin của thị trường toàn cầu vào đồng đô la và nền kinh tế Mỹ sẽ sụp đổ, có nguy cơ gây ra lạm phát không kiểm soát và bất ổn tài chính.

Vì vậy, tòa án dường như đang cố gắng tạo ra một ngoại lệ cho Fed, ưu tiên sự ổn định kinh tế thực dụng hơn là sự nhất quán về mặt ý thức hệ pháp lý. Bằng cách bảo vệ Fed, họ đang ngầm thừa nhận rằng có những giới hạn đối với quyền lực của tổng thống, và sự độc lập của ngân hàng trung ương là một trong những ranh giới không thể vượt qua.

Sự độc lập của Ngân hàng Trung ương ảnh hưởng gián tiếp đến cộng đồng người Mỹ gốc Việt thông qua tác động lên nền kinh tế chung. Các quyết định về lãi suất của Fed chi phối trực tiếp chi phí vay vốn cho các doanh nghiệp nhỏ, bao gồm hàng chục nghìn tiệm nail và nhà hàng của người Việt. Một Fed độc lập được cho là sẽ đưa ra các quyết định chính sách nhằm kiểm soát lạm phát và duy trì tăng trưởng ổn định, tạo môi trường kinh doanh dễ dự đoán hơn. Nếu sự độc lập này bị suy yếu, sự biến động của lãi suất và lạm phát có thể gây khó khăn cho các chủ doanh nghiệp trong việc lập kế hoạch tài chính và đầu tư.