Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ đối mặt nguy cơ tê liệt, hàng loạt tài trợ nghiên cứu có thể bị đóng băng

WASHINGTON – Các hội đồng cố vấn quan trọng tại hơn một nửa số viện thuộc Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH) đang trên đà mất hết thành viên có quyền biểu quyết trong năm nay. Luật liên bang yêu cầu các hội đồng này phải duyệt đơn xin tài trợ trước khi cấp vốn, đồng nghĩa với việc khả năng cấp các khoản tài trợ mới của các viện này có thể sớm bị đóng băng.

Việc sụt giảm thành viên xảy ra do các thành viên mãn nhiệm mà không có người thay thế. Tại 12 viện và một trung tâm, nhiệm kỳ của thành viên có quyền biểu quyết cuối cùng sẽ hết hạn vào cuối năm 2026. Năm ngoái, chính quyền của Tổng thống Donald Trump đã sa thải hàng chục nhà khoa học được chuẩn bị để lấp đầy các vị trí này.

Sự việc diễn ra sau khi chính quyền Trump đã ngăn chặn và trì hoãn tài trợ của NIH bằng nhiều cách. Một phát ngôn viên của Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh cho biết họ không "lường trước bất kỳ sự gián đoạn nào" và đang "tích cực bổ nhiệm các thành viên hội đồng mới". Tuy nhiên, phân tích cho thấy danh sách hội đồng công khai đã không được cập nhật kể từ tháng 9 năm ngoái.

Lưu ý của Saigon Sentinel: Vấn đề tại NIH không đơn thuần là sự chậm trễ hành chính, mà dường như là một chiến lược có chủ ý của chính quyền Trump nhằm làm tê liệt hoạt động nghiên cứu khoa học từ bên trong. Bằng cách không bổ nhiệm các thành viên hội đồng, chính quyền có thể đóng băng việc cấp tài trợ một cách hợp pháp mà không cần thông qua luật mới hay đối đầu trực tiếp với Quốc hội. Đây là một hình thức "đóng cửa chính phủ" bằng thủ tục, nhắm vào một lĩnh vực cụ thể.

Hậu quả của việc này mang tính hệ thống và lâu dài. Việc đóng băng tài trợ, dù chỉ tạm thời, cũng sẽ làm gián đoạn các dự án nghiên cứu quan trọng về bệnh truyền nhiễm, lão hóa và sức khỏe tâm thần. Các phòng thí nghiệm có thể mất nhân sự, các nhà khoa học trẻ có thể nản lòng, và vị thế dẫn đầu của Hoa Kỳ trong lĩnh vực nghiên cứu y sinh có thể bị suy giảm. Lời trấn an từ Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh tỏ ra mâu thuẫn với thực tế là không có cuộc bổ nhiệm nào được công bố trong nhiều tháng, làm dấy lên nghi ngờ về tính minh bạch và ý định thực sự của chính quyền.

Sự việc này cho thấy một xu hướng rộng lớn hơn dưới thời chính quyền Trump 2.0: sự can thiệp chính trị vào các cơ quan khoa học độc lập. Bằng cách làm suy yếu các quy trình đánh giá dựa trên chuyên môn, chính quyền đang đặt ra một tiền lệ nguy hiểm, có thể làm xói mòn niềm tin vào khoa học và ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng trong nhiều năm tới.

Sự gián đoạn tài trợ của NIH có thể ảnh hưởng gián tiếp đến cộng đồng người Mỹ gốc Việt. Nhiều người gốc Việt làm việc trong các ngành y tế, dược phẩm và nghiên cứu y sinh tại các trường đại học và viện nghiên cứu trên khắp Hoa Kỳ. Một khi các khoản tài trợ lớn bị đóng băng, các tổ chức này có thể phải đối mặt với việc cắt giảm ngân sách, sa thải nhân viên hoặc thu hẹp quy mô dự án. Điều này có thể tác động đến cơ hội việc làm và sự ổn định nghề nghiệp của các chuyên gia gốc Việt trong lĩnh vực khoa học và y tế.