Một cử nhân luật gốc Việt ở vùng Bay Area, sau ba năm miệt mài ôn luyện, ngồi trước màn hình laptop tại nhà vào một sáng tháng 2/2025 để làm bài thi luật sư — kỳ thi quyết định cả sự nghiệp. Rồi màn hình đứng hình, phần mềm báo lỗi, và khi vào lại được thì thời gian làm bài essay đầu tiên đã trôi qua bốn giờ. Đó không phải là câu chuyện hiếm — nó là trải nghiệm chung của rất nhiều thí sinh, trong đó có không ít người Việt đang theo đuổi ngành luật tại California, tiểu bang có cộng đồng luật sư gốc Việt đông nhất nước Mỹ.
Cái giá của việc tiết kiệm 4,4 triệu USD hóa ra lại là hóa đơn hơn 9 triệu USD và một năm mất niềm tin.
Vì sao một kỳ thi lại vỡ trận
Theo CalMatters, State Bar California chuyển sang hình thức thi trực tuyến tại nhà chủ yếu để tiết kiệm chi phí khi tổ chức này đang thiếu tiền — chi phí thi từ xa cho cả hai kỳ tháng 2 và tháng 7/2025 được ước tính khoảng 4,4 triệu USD, chỉ bằng phân nửa so với thi trực tiếp. Nhưng cái giá thực tế lại đắt hơn nhiều: riêng kỳ thi tháng 2/2025 đã tiêu tốn hơn 9 triệu USD do chi phí trực tiếp và doanh thu bị mất. Đơn vị được thuê soạn đề, Kaplan, bỏ sót nhiều mảng luật quan trọng bao gồm cả phần về nghĩa vụ cẩn trọng (negligence); một đơn vị khác, ACS Ventures, phải soạn thêm câu hỏi bằng công cụ AI nhưng nhiều câu có lỗi và không được dùng để chấm điểm.
Đây không phải là sự cố đơn lẻ trong ngành. Theo Going Concern, khảo sát 50 cơ quan chính quyền New York cho thấy 30% không có nhân sự làm công tác kiểm toán nội bộ — một dấu hiệu cho thấy tình trạng thiếu năng lực giám sát không chỉ xảy ra ở California mà lan rộng trong các cơ quan công quyền Mỹ khi họ cắt giảm để tiết kiệm.
Ai gánh hậu quả, và bao lâu
Tỷ lệ đậu ban đầu của kỳ thi tháng 2/2025 chỉ là 36%, buộc State Bar phải điều chỉnh cách chấm điểm, nâng tỷ lệ đậu lên khoảng 65% để bù đắp cho lỗi hệ thống. Nhưng hệ quả kéo dài: đến kỳ thi tháng 2/2026, tỷ lệ đậu tụt xuống chỉ còn khoảng 30%, cho thấy niềm tin vào hệ thống chấm điểm và chất lượng đề thi vẫn chưa được khôi phục hoàn toàn. Với sinh viên luật gốc Việt — nhiều người là thế hệ đầu trong gia đình theo ngành luật, không có mạng lưới quan hệ để "chống lưng" qua giai đoạn trì hoãn cấp phép — mỗi tháng chậm trễ đồng nghĩa với việc chưa thể hành nghề, chưa thể trả nợ học phí, và với nhiều gia đình nhập cư, đó là áp lực tài chính trực tiếp lên cả nhà.
Bài học và điều cần theo dõi
Chủ tịch hội đồng State Bar, José Cisneros, đã công khai nhìn nhận trải nghiệm của thí sinh là không thể chấp nhận và đồng ý với các kiến nghị của cuộc kiểm toán. Từ sau sự cố, State Bar chuyển toàn bộ các kỳ thi về hình thức thi trực tiếp — một sự thừa nhận ngầm rằng việc cắt giảm chi phí đã đi quá xa. Với các gia đình có con em đang học luật, điều cần theo dõi tiếp là liệu vụ kiện tập thể chống lại đơn vị tổ chức thi Meazure Learning có mang lại khoản bồi thường thực chất, và liệu các kỳ thi sắp tới có duy trì được độ ổn định về kỹ thuật hay không.