Tuyển tập nhạc 2025 của New Yorker: Một sự phản kháng lại thuật toán

Một cây bút của tạp chí The New Yorker đã công bố danh sách các ca khúc yêu thích của mình trong năm 2025. Bài viết phản ánh thói quen tìm kiếm âm nhạc mới của tác giả, bắt nguồn từ thời thơ ấu nghe đài radio của các trường đại học vào thập niên 90. Tác giả khẳng định việc duy trì thói quen này là một hành động chống lại các thuật toán của những nền tảng streaming, vốn có xu hướng gợi ý những gì người dùng đã quen thuộc.

Danh sách này bao gồm nhiều thể loại đa dạng. Các ca khúc nổi bật gồm có “Green Juice” của ca sĩ người Pháp gốc Senegal anaiis, được miêu tả là ấm áp và nhẹ nhàng. Ban nhạc black metal Agriculture từ Los Angeles góp mặt với bài “The Weight”, một ca khúc thể hiện sự giận dữ. Dòng nhạc rap được đại diện bởi “Collection Plates”. Ngoài ra còn có các bản nhạc từ pop, punk, và doom metal, như “This Night Has Been Unkind” của Superstar Crush và “Grief” của Divide and Dissolve. Bài viết kết luận với hy vọng rằng những lựa chọn này có thể mở ra những trải nghiệm mới cho người nghe.

Vượt ra ngoài một danh sách nhạc cuối năm thông thường, bài viết của The New Yorker thực chất là một bài bình luận sâu sắc về trải nghiệm văn hóa trong kỷ nguyên số. Trọng tâm của nó là sự đối đầu giữa việc chủ động khám phá và việc tiêu thụ thụ động do thuật toán định hướng. Tác giả không chỉ chia sẻ sở thích cá nhân; ông đang bảo vệ quyền tự chủ về gu thẩm mỹ, một ý niệm ngày càng bị xói mòn bởi các nền tảng công nghệ lớn.

Việc tác giả gọi các thuật toán là có “thiết kế bất chính” (nefarious designs) cho thấy một sự lo ngại lớn hơn về cách công nghệ đang định hình sở thích của con người. Các nền tảng như Spotify hay YouTube, dù tiện lợi, nhưng lại có nguy cơ tạo ra một “buồng vang” âm nhạc, giam hãm người nghe trong một vòng lặp của những gì quen thuộc. Sự nổi lên của các playlist do con người tuyển chọn, các bản tin âm nhạc, và các bài viết như thế này chính là một phản ứng trực tiếp. Chúng tạo ra một không gian cho sự tình cờ, sự bất ngờ, và sự kết nối cá nhân—những yếu tố mà một thuật toán không thể tái tạo hoàn toàn. Phân tích này cho thấy một xu hướng văn hóa quan trọng: khi tự động hóa ngày càng phổ biến, giá trị của sự tuyển chọn thủ công và mang dấu ấn cá nhân lại càng được đề cao, như một hình thức phản kháng tinh tế để bảo vệ cá tính.

Bài viết nêu bật một trải nghiệm có thể cộng hưởng với các thế hệ khác nhau trong cộng đồng người Mỹ gốc Việt. Thế hệ lớn tuổi có thể tìm thấy sự tương đồng trong việc khám phá âm nhạc qua băng cassette và radio, trong khi thế hệ trẻ lớn lên với các nền tảng trực tuyến phải đối mặt trực tiếp với cuộc chiến giữa khám phá và thuật toán. Sự khác biệt trong thói quen nghe nhạc thường là một điểm phân định văn hóa giữa các thế hệ.